DARPA’nın ağır yük İHA yarışında 4:1 eşiğine ramak kaldı

ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA), küçük insansız hava araçlarındaki ağır yük darboğazını aşmak amacıyla düzenlediği DARPA Lift Challenge yarışmasını tamamladı. AVIDrone tarafından geliştirilen Katana, 3,84:1 faydalı yük/hava aracı ağırlığı oranıyla yarışmanın en yüksek puanlı derecesini elde etti.

Katana, yaklaşık 13,3 kilogramlık hava aracı ağırlığına karşılık 51 kilogram yük taşıdı. Böylece sistem, yaklaşık 9,3 kilometrelik parkuru toplamda 64 kilogramı aşan bir kalkış ağırlığıyla tamamlamış oldu. Bununla birlikte hiçbir takım, DARPA’nın hedeflediği 4:1 oranını resmî ve geçerli bir uçuşta aşamadı.

DARPA Lift Challenge ağır yük darboğazını hedef aldı

Günümüzde yaygın olarak kullanılan küçük multirotor İHA’ların faydalı yük/hava aracı ağırlığı oranı çoğunlukla 1:1 veya bunun altında kalıyor. Başka bir ifadeyle, platformun kendi ağırlığı arttıkça motor, batarya ve taşıyıcı yapının büyümesi gerekiyor; bu durum taşınabilecek faydalı yükü sınırlıyor.

DARPA Lift Challenge ise ekiplerden kendi ağırlığının dört katından fazla yük taşıyabilecek yeni dikey kalkış çözümleri geliştirmelerini istedi. Yarışma, 2–9 Ağustos 2026 tarihlerinde Ohio eyaletinin Dayton kentindeki ABD Hava Kuvvetleri Ulusal Müzesi’nde gerçekleştirildi. Takımların yalnızca yükü kaldırması değil, yaklaşık 5 deniz millik parkuru emniyetli ve kontrollü biçimde tamamlaması gerekiyordu.

Dolayısıyla yarışma, anlık kaldırma kuvvetinden çok daha fazlasını ölçtü. Güç sistemi, enerji yoğunluğu, uçuş kontrolü, yapısal dayanım ve görev güvenilirliği aynı test içinde sınandı.

Katana 51 kilogram yükü 9,3 kilometre taşıdı

AVIDrone’un elektrikli helikopter tasarımının resmî oranı 3,84:1 olarak açıklandı. Yaklaşık 13,3 kilogram ağırlığındaki Katana, 51 kilogramlık yükü parkur boyunca taşıdı ve AVIDrone’a 1,25 milyon dolarlık birincilik ödülünü kazandırdı.

Buradaki oran toplam uçuş ağırlığını göstermiyor. 3,84:1 değeri, taşınan 51 kilogramlık faydalı yükün 13,3 kilogramlık hava aracı ağırlığına oranını ifade ediyor. Yük ve platform birlikte değerlendirildiğinde kalkış ağırlığı yaklaşık 64,3 kilograma ulaşıyor.

AVIDrone, elde edilen sonucun şirketin tescilli otopilot ve uçuş kontrol teknolojileri ile ağır yük taşımaya yönelik hava aracı geliştirme deneyiminin birleşiminden doğduğunu belirtti. Bunun yanı sıra şirket, Katana’nın savunma ve endüstriyel görevler için ticarileştirilecek yeni bir sürümü üzerinde çalışacağını açıkladı.

Birincilik hedefin altında kaldığı için ödül yarıya indi

DARPA’nın kurallarına göre 4:1 eşiğine ulaşılması hâlinde dereceye giren takımlar tam ödül alacaktı. Ancak hiçbir geçerli uçuş bu hedefi karşılayamadı. Bu nedenle AVIDrone, 2,5 milyon dolar yerine 1,25 milyon dolar kazandı.

İkinci sıradaki MTech Operations, 3,64:1 oranıyla 750 bin dolar; üçüncü Xtreme Aerial Concepts ise 3,45:1 oranıyla 500 bin dolar aldı. Sonuç olarak ilk üç takımın tamamı, hedef oran yakalanamadığı için belirlenen tam ödülün yarısını kazandı.

Yarışmaya gösterilen ilgi de programın teknoloji ekosistemi bakımından önemini ortaya koydu. DARPA’ya 489 başvuru yapıldı; 225 takım teknik ve düzenleyici gereklilikleri tamamladı, 132 takım davet edildi. Bununla birlikte yalnızca 76 takım sahaya geldi, 62 takım güvenlik kontrollerini geçti ve beş takım toplam dokuz puanlı uçuşu tamamlayabildi.

DefendTex’in 9,63:1 oranı neden birincilik getirmedi?

Utah merkezli DefendTex, yarışma sırasında 9,63:1 gibi çok daha yüksek bir oran gösterdi. Ancak hava aracı puanlamaya esas parkuru tamamlayamadı. Bu nedenle söz konusu değer, Katana’nın tamamlanmış ve resmî olarak puanlanmış 3,84:1 uçuşuyla doğrudan karşılaştırılamıyor.

Yine de DARPA, motorları hafif ip tabanlı taşıyıcılarla destekleyen tasarımı “En Umut Verici Teknoloji” ödülüne layık gördü. University of Maryland ekibi “En Devrimci Aerodinamik Tasarım”, Portal Aircraft Company ise “En Devrimci Güç Sistemi Tasarımı” ödülünü aldı.

Bu sonuç, ağır yük İHA teknolojisinin temel problemini de görünür hâle getiriyor: Bir yükü kısa süreliğine havalandırmak yeterli değil. Hava aracının yükle birlikte belirlenen mesafeyi, süreyi ve emniyet şartlarını karşılaması gerekiyor.

Ağır yük İHA’ları askerî lojistiği nasıl etkileyebilir?

Yüksek faydalı yük oranına sahip küçük İHA’lar; mühimmat, batarya, su, kan ürünü, tıbbi malzeme ve kritik yedek parçaların ileri birliklere ulaştırılmasında kullanılabilir. Özellikle mayın tehdidi bulunan yollar, ateş altındaki mevziler ve kara ulaşımının kesildiği bölgelerde bu sistemler, insansız son kilometre hava lojistiği sağlayabilir.

Bu yaklaşım, DefenceTrend’de daha önce ele aldığımız Task Force 39’un seferî hava lojistiği çalışmaları ile de aynı dönüşümün farklı bir parçasını oluşturuyor. Ayrıca Çin’in TP1000 otonom kargo İHA’sı gibi daha büyük platformlar, insansız hava lojistiğinin yalnızca küçük birlik ikmaliyle sınırlı kalmayacağını gösteriyor.

Bununla birlikte Katana’nın gösterimi henüz operasyonel kullanıma hazır bir sistem ilan edildiği anlamına gelmiyor. Rüzgâr, yüksek sıcaklık, irtifa, batarya rezervi, elektronik harp tehdidi, akustik iz ve yük bırakma yöntemi gibi etkenlerin askerî koşullarda ayrıca test edilmesi gerekiyor.

DARPA 4:1 eşiğini aşamadı ancak yolu gösterdi

DARPA Lift Challenge’ın en önemli çıktısı, dört katlık hedefin hemen altında kalan tek bir derece değil. Yarışma; farklı güç sistemlerini, aerodinamik düzenleri ve hafif yapı çözümlerini aynı görev standardı altında karşılaştıran geniş bir teknoloji havuzu oluşturdu.

DARPA, umut vadeden çözümlerin Küçük İşletme İnovasyon Araştırması (SBIR) programları ve yatırımcı bağlantıları üzerinden olgunlaştırılacağını açıkladı. Dolayısıyla 3,84:1 oranı bir son noktadan çok, daha ekonomik ve yaygın ağır dikey uçuş sistemlerine geçişte ölçülebilir bir başlangıç olarak değerlendirilebilir.