ARROW Hava ve Füze Savunma Sistemleri – Nedir? Ne biliyoruz?
Genel Tanıtım ve İşlev;
Arrow Sistemi, İsrail tarafından geliştirilen yüksek irtifa ve uzun menzilli balistik füze savunma sistemidir.
Özellikle:
- Taktik balistik füzeler (TBM),
- Kısa menzilli balistik füzeler (SRBM),
- Orta menzilli balistik füzeler (MRBM),
- Gelecekte hipersonik tehditlere karşı savunma sağlamak amacıyla geliştirilmiştir.
Arrow, İsrail’in çok katmanlı savunma mimarisinin en üst katmanını oluşturur.
Gelişmiş Arrow 2: atmosfer içi önleme için,
Üst katman Arrow 3: atmosfer dışı (exo-atmosferik) önleme için tasarlanmıştır.
Son versiyon Arrow 4: geleceğin hipersonik ve manevra yapabilen füze tehditlerine karşı geliştirilmekte olan yeni nesil Arrow sistemidir.
Üretici Firmalar
- Israel Aerospace Industries (IAI) – Arrow sisteminin ana geliştiricisi ve entegratörü.
- Elta Systems (IAI iştiraki) – Radar sistemleri (Green Pine) ve veri işleme altyapısı geliştiricisi.
- Elbit Systems – Komuta-kontrol yazılımları ve simülasyon sistemleri.
- Boeing (ABD) – Arrow 2 ve Arrow 3 programlarında ortak üretici (ABD-İsrail iş birliğiyle).
- Tomer ve Rafael – Roket motorları ve harp başlığı üretiminde destek sağlayan İsrail firmaları.
Kullanıcı Kuvvetler ve Karargâh Yapıları
- İsrail Hava Kuvvetleri (IAF) – Air Defense Command altında Arrow taburları görev yapar.
- Aerial Defense Array (ADA) – Arrow sistemlerinin bağlı olduğu özel hava savunma birimi.
- Konuşlu birimler, ülke genelinde stratejik bölgelerde (Tel Aviv çevresi, Negev çölü vb.) dağınık halde konuşlandırılmıştır.
- Operasyonel kullanım doğrudan Hava Kuvvetleri Karargâhına bağlıdır ve gerektiğinde Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığına raporlama yapılır.
Sistem Entegrasyonu
- Arrow 2 ve 3, Iron Dome ve David’s Sling ile hava savunma ortak ağına entegre çalışır.
- İsrail C4I altyapısının bir parçasıdır.
- ABD’nin THAAD sistemleriyle teknik olarak veri paylaşım kabiliyeti vardır.
- NATO/ABD balistik füze erken ihbar ağları (ör. Avrupa’daki radarlar) üzerinden ön ihbar alabilecek şekilde geliştirilmiştir.
- Çok seviyeli (multi-layer) komuta kontrol merkezleri tarafından yönetilir: Her tehdide en uygun sistem angajmanı seçilir.
Tarihsel Gelişim Süreci
- 1980’ler: İran-Irak Savaşı sırasında balistik füze tehdidi deneyimleri sonrası İsrail balistik füze savunmasına yatırım yapmaya başladı.
- 1986: ABD-İsrail arasında Arrow Geliştirme Anlaşması imzalandı.
- 1990: Arrow 1 prototip denemeleri başladı.
- 1998: Arrow 2 sistemleri operasyonel oldu.
- 2008: Arrow 3 geliştirme programı başlatıldı (daha üst irtifa önleme için).
- 2017: Arrow 3 operasyonel kabiliyete ulaştı.
- 2021: Arrow 4 geliştirme sözleşmesi imzalandı. (İsrail Savunma Bakanlığı + ABD MDA ortaklığı).
- 2023: Arrow 3’ün ilk ihracatı Almanya’ya yapıldı (3,5 milyar dolarlık rekor anlaşma).
- 2025: Arrow 4’ün ilk testlerinin başlaması bekleniyor.
Operasyonel Kullanım Senaryoları
- İran yapımı balistik füzeler (örneğin Shahab-3, Sejjil-2) gibi tehditlere karşı ülke çapında stratejik koruma sağlamak.
- Atmosfer dışında tehditleri intercept ederek (Arrow 3), hedeflerin İsrail hava sahasına hiç ulaşamadan yok edilmesi.
- Önemli altyapıların ve şehirlerin korunması (örn. Tel Aviv, Dimona Nükleer Tesisi).
- Çok katmanlı savunmada diğer sistemlerle koordinasyon: Örneğin bir hedef önce Arrow radarına takılır, gerekirse David’s Sling’e paslanır veya Arrow füzesiyle önlenir.
ABD ile İlişkisi
- Arrow programı ABD-İsrail ortaklığına dayalıdır.
- ABD Kongresi, Arrow geliştirme ve üretiminde milyarlarca dolarlık finansman sağlamıştır.
- Arrow 2 ve 3’ün bazı parçaları ABD’de Boeing tesislerinde üretilmektedir.
- Geliştirilen yeni Arrow 3 ihracatında ABD onayı gerekmektedir (örneğin Almanya satışı ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından onaylanmıştır).
- Arrow programı, ABD Füze Savunma Ajansı (MDA) tarafından ortak denetim ve test süreçlerine tabi tutulmaktadır.
Teknik Özellikler (Özet Tablo)
| Özellik | Bilgi |
| Sistem Tipi | Uzun menzilli balistik füze savunma sistemi (yüksek ve dış atmosfer önleme) |
| Menzil | Arrow 2: 90–150 km (atmosfer içi); Arrow 3: 2.400+ km (exo-atmosferik önleme) |
| Hedef Tipleri | Balistik füzeler (SRBM, MRBM), hipersonik kayıcılar (Arrow 4 hedefi) |
| Radar | Green Pine Radar (EL/M-2080S ve türevleri) |
| Önleyici Füze | Arrow 2 (atmosfer içi), Arrow 3 (exo-atmosfer), Arrow 4 (hipersonik tehditlere karşı geliştiriliyor) |
| Üreticiler | IAI, Boeing (ortak üretim), Elta Systems (Radar), Rafael (seçili alt sistemler) |
| Kullanıcı Kuvvetler | İsrail Hava Kuvvetleri (IAF) |
| ABD Entegrasyonu | ABD finansmanı, Boeing ortaklığı; ABD MDA denetimi; Arrow 3 ihracatı ABD onaylıdır |
| Operasyonel Başarı | 2017’de ilk operasyonel kabiliyet; 2023 Almanya’ya ilk ihracat; İran tehdidine karşı caydırıcı unsur |
2023’te Hamas’ın saldırısının ardından İsrail, yeni askeri teknolojiler geliştirip, organizasyon yapısını güçlendirdi ve drone savunmasında ilerleme kaydetti. Bu tür alınan derslerden bir tanesi ni israil savunma kuvvetleri şu şekilde ifade etti “IDF, Ekim 2023 saldırılarından önce yalnızca iki helikopterle acil durumlara hazırlıklıydı. Ancak, o tarihten bu yana hava kuvvetlerinin daha fazla saldırı helikopterine ihtiyacı olduğu anlaşıldı.”
Demir Kubbe, David’s Sling (Demir Sapan veya Davutun Sapanı), Arrow (Arrow 2, Arrow 3, hatta Arrow 4 gelişimi dahil) sistemleri ile beraber İsrail savunmasına destek olmaktadır. Demir Kubbe ve Davut Sapanı ile beraber kapsamlı bir sistem oluşturuldu
İsrail savunma sistemleri birbiri ile entegre ve beraber çalışabilen modern sistemler olup harekat alanında uzun yıllar kullanılarak her geçen süre içinde ihtiyaçlara göre geliştirilmiştir. Savunma sistemine yeni kazandırılan lazer yeteneğini yani Iron Beam sistemini de savunma mimarisi içinde ki yeri nedeniyle vurgulamamız gerekir.
