Pentagon İnsansız Sistemleri Tek Merkezde Topluyor

ABD Savunma Bakanlığı tarafından kurulan DRPM-UxS; insansız sistemlerin geliştirilmesi, satın alınması, standartlaştırılması ve sahaya çıkarılması süreçlerinde Pentagon’un yeni merkezî otoritesi olacak.

ABD, Replicator girişimiyle başlattığı insansız ve otonom sistem dönüşümünü yeni bir kurumsal aşamaya taşıdı. Pentagon, Direct Reporting Portfolio Manager for Unmanned Systems — DRPM-UxS adı verilen yeni bir portföy yönetim makamı kurdu.

Doğrudan ABD Savunma Bakan Yardımcısına rapor verecek olan DRPM-UxS; hava, kara, denizüstü ve denizaltı alanlarında kullanılan insansız sistemlerin geliştirilmesi, tedariki, üretimi, sahaya çıkarılması ve idamesi üzerinde geniş yetkilere sahip olacak.

Böylece Pentagon, farklı kuvvetler ve kuruluşlar tarafından yürütülen insansız sistem programlarını tamamen ortadan kaldırmadan bunların üzerinde çalışan müşterek bir bütçe, tedarik ve teknik standart otoritesi oluşturuyor. Kuruluş belgesi, DRPM-UxS’yi ABD Savunma Bakanlığı içindeki insansız ve otonom sistem programları için “tek müşterek bütünleştirici” olarak tanımlıyor.

Bu gelişme, Replicator’ın yalnızca yeni bir isim altında devam etmesinden daha fazlasını ifade ediyor. Pentagon artık insansız sistemleri birbirinden bağımsız platform projeleri olarak değil; yazılımı, otonomisi, lojistiği, komuta-kontrolü ve karşı tedbirleriyle birlikte yönetilmesi gereken çok alanlı bir savaş portföyü olarak ele alıyor.

Replicator’dan DAWG’a Uzanan Dönüşüm

DefenceTrend, daha önce yayımladığı “Replicator’dan DAWG’a: ABD’nin Yeni Drone Savaşı” başlıklı analizinde Pentagon’un düşük maliyetli insansız sistemlerden daha geniş bir otonom savaş mimarisine geçişini ele almıştı.

Replicator 1, düşük maliyetli ve kaybı kabul edilebilir otonom sistemlerle savaş alanında kütle oluşturmayı hedefliyordu. Replicator 2 ise küçük İHA tehdidine karşı üs ve kuvvet savunmasına yöneldi. Ardından Defense Autonomous Warfare Group — DAWG, platform tedarikinin ötesine geçerek otonomi yazılımı, görev yönetimi, sürü koordinasyonu ve farklı araçların ortak bir komuta-kontrol yapısı altında kullanılmasına odaklandı.

Bununla birlikte Pentagon’un karşılaştığı temel sorun devam etti: İnsansız sistem programları farklı kuvvetler, ajanslar, görev güçleri ve bütçe hatları arasında dağınık biçimde yürütülüyordu.

DRPM-UxS, tam olarak bu kurumsal parçalanmayı azaltmak amacıyla oluşturuldu.

Yeni makamın ortaya çıkardığı zincir şu şekilde özetlenebilir:

Replicator hızlı tedariki başlattı. DAWG otonom savaş mimarisini genişletti. DRPM-UxS ise bu dönüşümün bütçe, tedarik, standart ve sanayi tabanı otoritesi hâline geliyor.

DRPM-UxS Nedir?

Aslında DRPM-UxS açılımı Türkçeye şu şekilde çevrilebilir:

İnsansız Sistemlerden Sorumlu Doğrudan Raporlayan Portföy Yöneticisi

Ancak makamın görev ve yetkileri dikkate alındığında, bunu yalnızca bir “yönetici” olarak tanımlamak yetersiz kalıyor. Yapı daha çok Pentagon düzeyinde çalışan bir:

İnsansız ve Otonom Sistemler Portföy Başkanlığı

niteliği taşıyor.

DRPM-UxS’nin başındaki direktör, doğrudan Savunma Bakan Yardımcısına rapor verecek. Ayrıca makam; Araştırma ve Mühendislik Müsteşarlığı tarafından idarî olarak desteklenecek.

Bununla birlikte DRPM-UxS bir askerî komutanlık olmayacak. Muharip komutanlıkların kuvvet kullanımı ve operasyonel görevleri üzerindeki yetki mevcut komuta zincirinde kalacak. Yeni yapı; sistemlerin nasıl geliştirileceği, test edileceği, satın alınacağı, standartlaştırılacağı ve idame ettirileceği konusunda yönlendirici olacak.

Dolayısıyla DRPM-UxS’yi bir “drone kuvvet komutanlığı” şeklinde değil, Pentagon’un müşterek:

• portföy yönetim makamı,
• tedarik otoritesi,
• teknik standart kurumu,
• bütçe yönlendirme merkezi,
• üretim ve sahaya çıkarma denetçisi

olarak değerlendirmek gerekiyor.

Hangi Sistemler DRPM-UxS Kapsamına Giriyor?

Kuruluş belgesine göre DRPM-UxS’nin doğrudan yetki alanı yalnızca küçük hava araçlarıyla sınırlı değil.

Portföy kapsamında şu sistemler bulunuyor:

• Grup 1–3 sınıfındaki insansız hava sistemleri,
• insansız suüstü araçları,
• yine insansız sualtı araçları,
• insansız kara sistemleri,
• otonomi, yapay zekâ ve sürü yazılımları,
• karşı-insansız sistemler,
• insansız sistem lojistiği,
• insansız ve karşı-insansız sistem pazar yerleri.

Mevcut büyük savunma tedarik programları genel olarak kapsam dışında tutuluyor. ABD Deniz Kuvvetlerinin mevcut Medium Unmanned Surface Vessel — mUSV programı da belgede açık bir istisna olarak yer alıyor. İnsansız sualtı araçlarının ise denizaltı portföy yönetimiyle koordineli biçimde ele alınması planlanıyor.

Bu nedenle DRPM-UxS, Pentagon’daki her insansız sistemi doğrudan devralan mutlak bir merkez olmayacak. Ancak özellikle küçük ve orta ölçekli platformlar, yeni nesil otonomi yazılımları, sürü sistemleri, karşı-insansız çözümler ve hızla ölçeklendirilebilecek programlar üzerinde güçlü bir etkiye sahip olacak.

Ayrıca Savunma Bakanı veya Bakan Yardımcısı, ilerleyen dönemde portföye yeni programlar ekleyebilecek ya da belirli sistemleri kapsam dışında bırakabilecek.

Platformdan Daha Fazlası: Yazılım ve Otonomi de Portföyde

DRPM-UxS’nin en önemli özelliklerinden biri, yalnızca fiziksel araçları değil, bu araçların çalışmasını sağlayan yazılım katmanını da kapsaması.

Otonomi algoritmaları, yapay zekâ, sürü yazılımları, görev yönetimi ve ortak kontrol arayüzleri de portföyün parçası olarak tanımlanıyor.

Bu yaklaşım Pentagon’un insansız sistemi artık yalnızca “içinde insan bulunmayan araç” olarak görmediğini gösteriyor.

Gelecekteki bir insansız savaş sistemi şu bileşenlerin toplamından oluşacak:

Platform + sensör + haberleşme + otonomi + görev yazılımı + komuta-kontrol + lojistik

Dolayısıyla asıl rekabet yalnızca hangi ülkenin daha fazla drone ürettiği üzerinden ilerlemeyecek. Farklı türlerdeki insansız araçları ortak bir görev ağı içerisinde birleştirebilen, yazılımlarını hızla güncelleyebilen ve sistemleri savaş alanında sürdürülebilir biçimde kullanabilen ülkeler avantaj sağlayacak.

DAWG ve JIATF-401 Yeni Yapının Altında

DRPM-UxS’nin kurulmasıyla birlikte DAWG ve Joint Interagency Task Force 401 — JIATF-401’in kurumsal konumu da yeniden şekilleniyor.

Belgeye göre DAWG ve JIATF-401 yöneticileri, DRPM-UxS altında çift görevli olarak çalışacak. Mevcut personelin bağlı bulunduğu kurumlar hemen değişmeyecek. Ancak iki yapının görevleri, programları ve ilgili bütçe hatları DRPM-UxS’nin stratejik gözetimine alınacak.

Buna göre yeni iş bölümü şöyle okunabilir:

DAWG

DAWG; otonom harp, farklı insansız platformların ortak görev yapması, sürü koordinasyonu, görev yönetimi ve insanlı-insansız sistemlerin bütünleştirilmesi gibi daha geniş konulara odaklanacak.

JIATF-401

JIATF-401 ise karşı-insansız sistemlerin geliştirilmesi, seçilmesi, test edilmesi ve sahaya çıkarılması alanında çalışacak.

Daha önce ağırlıklı olarak küçük İHA tehdidine karşı kurulan JIATF-401’in görevi, yeni düzenlemeyle Counter-UxS düzeyine genişletiliyor. Böylece yalnızca hava araçları değil, insansız kara, denizüstü veya sualtı tehditlerine karşı geliştirilecek çözümler de ortak bir portföy yaklaşımına dâhil edilebilecek.

Bu yapıyı basitleştirerek şöyle gösterebiliriz:

Savunma Bakan Yardımcısı
↓
DRPM-UxS: Portföy, bütçe, tedarik ve standart otoritesi
├── DAWG: Otonom harp ve orkestrasyon
├── JIATF-401: Counter-UxS
├── DIU: Ticari sektörle teknoloji geçişi
└── Kuvvet program ofisleri: Programların uygulanması

Yeni Makamın Tedarik Yetkisi Oldukça Geniş

DRPM-UxS’nin önemini belirleyen temel unsur, yalnızca koordinasyon görevi üstlenmesi değil, tedarik kararlarına müdahale edebilmesidir.

Yeni makam, insansız sistem tedarikiyle ilgili konularda Savunma Bakanı ve Bakan Yardımcısından sonra öncelikli otorite olacak. Belirlenen programlarda Milestone Decision Authority — MDA yetkisini kullanabilecek.

Bu yetki, bir programın:

• geliştirme aşamasından bir sonraki safhaya geçmesi,
• üretime hazır kabul edilmesi,
• seri tedarike alınması,
• maliyet, takvim ve performans hedeflerine uygunluğu

konularında karar verilmesini kapsıyor.

Ayrıca DRPM-UxS, kuvvetlerin sözleşme makamlarından insansız sistem işlemlerine öncelik vermelerini isteyebilecek. Federal Acquisition Regulation, Other Transaction Authority ve Commercial Solutions Opening gibi daha hızlı tedarik yöntemlerinin kullanılmasını yönlendirebilecek.

Bu durum Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerinin kendi program ofislerini ortadan kaldırmayacak. Bununla birlikte kuvvetlerin insansız sistem programları artık ortak portföy önceliklerine, teknik standartlara ve Pentagon düzeyindeki bütçe yönlendirmelerine daha fazla bağlı olacak.

Ortak Teknik Standartlar Zorunlu Hâle Gelebilir

ABD kuvvetlerinin geliştirdiği insansız sistemler arasındaki temel sorunlardan biri, farklı veri bağlantıları, görev yazılımları, kontrol arayüzleri ve veri mimarileri kullanılmasıdır.

Bu farklılıklar, bir kuvvet için geliştirilen otonomi yazılımının başka bir kuvvete ait platformda kullanılmasını zorlaştırıyor. Ayrıca farklı üreticilerin araçlarını aynı komuta-kontrol ağı içerisinde çalıştırmak çoğu zaman ek entegrasyon gerektiriyor.

DRPM-UxS’ye:

• müşterek teknik standartlar belirleme,
• birlikte çalışabilirlik şartlarını uygulama,
• açık sistem mimarilerini zorunlu kılma,
• Modular Open Systems Approach kullanımını yaygınlaştırma,
• OMS/UCI benzeri arayüz standartlarını uygulama

yetkisi verildi.

Bu nedenle yeni makam, Pentagon’un yalnızca daha fazla insansız araç satın almasını değil, farklı araçları ortak bir savaş ağına bağlamasını da hedefliyor.

Söz konusu yaklaşım; CJADC2, Kill Web, açık sistem mimarileri ve çok alanlı komuta-kontrol çalışmalarıyla doğrudan ilişkilidir.

Amaç, farklı üreticilerin sistemlerinin kapalı ve birbirinden kopuk yapılar hâlinde çalışması yerine, sensörlerin, komuta-kontrol düğümlerinin, otonomi yazılımlarının ve efektörlerin müşterek bir veri mimarisinde buluşturulmasıdır.

Bütçe Üzerindeki Etkisi Ne Olacak?

DRPM-UxS, portföy kapsamındaki programların bütçe tekliflerini inceleyebilecek, önceliklendirme önerileri sunabilecek ve kaynakların program hedeflerine göre yeniden hizalanmasını isteyebilecek.

Ayrıca bütçe yılı içerisindeki fon dağılımını ve yeniden programlama işlemlerini denetleyecek. İnsansız sistem bütçeleri konusunda kuvvetler veya Pentagon kuruluşları arasında anlaşmazlık çıkması hâlinde son karar Savunma Bakan Yardımcısına bırakılacak.

Bu yetki, DRPM-UxS’yi yalnızca tavsiye veren bir koordinasyon kurulundan ayırıyor.

Pentagon bünyesinde birçok kuruluş teknik öneri veya stratejik yönlendirme yapabiliyor. Ancak bir programın bütçe hattına, üretim kararına ve tedarik önceliğine doğrudan etki edebilmek, yeni makama gerçek bir kurumsal güç kazandırıyor.

Seri Üretime Geçişi ve Sahaya Çıkarmayı Denetleyecek

DRPM-UxS aynı zamanda sistemlerin ne zaman seri üretime hazır olduğuna ilişkin değerlendirmelerde bulunacak.

Yeni makam;

• operasyonel testleri,
• teknoloji değerlendirmelerini,
• taktik geliştirme çalışmalarını,
• DOTMLPF-P analizlerini,
• muharebeye hazırlık durumunu,
• seri üretim öncesi olgunluğu

denetleyecek.

Ayrıca yasal sınırlar içerisinde bir sistemin sahaya çıkarılmasını durdurabilecek.

Bu yetki iki yönlü çalışabilir.

Bir taraftan yeterli olgunluğa ulaşan sistemlerin uzun bürokratik süreçlerde beklemesini önleyebilir. Diğer taraftan teknik, güvenlik veya operasyonel sorunları bulunan programların aceleyle yaygınlaştırılmasını engelleyebilir.

Dolayısıyla DRPM-UxS yalnızca bir hızlandırma makamı değil, aynı zamanda Pentagon’un insansız sistemler için oluşturduğu yeni bir üretim ve operasyonel uygunluk kapısı olacak.

İnsansız Sistemlerde Lojistik Neden Önem Kazandı?

Binlerce drone veya otonom araç satın almak tek başına sürdürülebilir bir askerî kapasite oluşturmuyor.

Bu sistemler için:

• batarya,
• mühimmat,
• yedek parça,
• bakım personeli,
• yazılım güncellemesi,
• güvenli veri bağlantısı,
• kurtarma ve yeniden kullanım,
• hasarlı sistemlerin tamiri

gibi gereksinimlerin karşılanması gerekiyor.

Özellikle elektronik harp baskısının bulunduğu, haberleşmenin kesildiği veya ikmal hatlarının tehdit altında olduğu çatışma alanlarında insansız sistemlerin lojistiği kritik hâle geliyor.

DRPM-UxS’nin yetki alanına lojistik desteğin açık biçimde dâhil edilmesi, Pentagon’un drone kapasitesini yalnızca satın alınan araç sayısıyla ölçmek istemediğini gösteriyor.

Yeni yaklaşım, lojistik gereksinimlerin programın son aşamasında değil, daha sistem tasarlanırken dikkate alınmasını hedefliyor.

Bu durum Ukrayna savaşı başta olmak üzere son çatışmalardan çıkarılan önemli bir dersin kurumsallaştırılması olarak değerlendirilebilir: Çok sayıda drone üretmek mümkündür; ancak bunları sürekli biçimde görevde tutabilmek ayrı bir sanayi, bakım ve ikmal sistemi gerektirir.

DIU Ticari Teknolojiler İçin Ana Giriş Kapısı Olacak

Defense Innovation Unit — DIU, yeni portföyün ticari sektörle ilişkilerinde merkezî bir rol üstlenecek.

DIU’nun özellikle:

• teknoloji girişimleri,
• geleneksel olmayan savunma şirketleri,
• yapay zekâ geliştiricileri,
• ticari drone üreticileri,
• otonomi ve görev yazılımı şirketleri

ile Pentagon arasındaki ana bağlantı noktalarından biri olması bekleniyor.

Bu nedenle “DIU tamamen DRPM-UxS’ye bağlandı” demek yerine, DIU’nun yeni portföy için ticari teknoloji geçiş kapısı hâline geldiğini söylemek daha doğru olur.

Bu yaklaşım, Pentagon’un uzun süren klasik savunma tedarik süreçlerine alternatif olarak ticari pazarda mevcut teknolojileri daha hızlı seçmek, test etmek ve askerî kullanıma uyarlamak istediğini gösteriyor.

UxS Pazar Yerleri Birleştirilecek

Pentagon bünyesinde farklı kuruluşların oluşturduğu onaylı drone listeleri, ürün katalogları ve insansız sistem pazar yerleri de DRPM-UxS tarafından koordine edilecek.

Yeni pazar yeri girişimlerinin DRPM-UxS’nin onayı olmadan oluşturulmaması planlanıyor. Böylece:

• ürün verilerinin standartlaştırılması,
• güvenlik şartlarının belirlenmesi,
• kullanıcı erişiminin düzenlenmesi,
• sistemlerin ortak listelerde sunulması,
• benzer katalogların birleştirilmesi

amaçlanıyor.

Bu düzenleme, Pentagon’un birbirinden kopuk ürün listeleri yerine müşterek bir onaylı insansız sistemler ekosistemi oluşturmasına yardımcı olabilir.

Ayrıca hangi şirketlerin ve ürünlerin askerî kullanıma uygun kabul edildiği daha merkezî biçimde yönetilebilecek.

Sanayi Tabanı ve Drone Üretimi

Yeni makam, Small UAS Industrial Base Working Group’un da başkanlığını yürütecek.

Bu çalışma grubu, Pentagon genelindeki küçük insansız hava sistemi faaliyetlerinin birleştirilmesi ve ABD drone sanayi tabanının geliştirilmesiyle ilgilenecek.

Dolayısıyla DRPM-UxS’nin görevi yalnızca mevcut sistemleri seçmek olmayacak. Yapının aynı zamanda:

• üretim kapasitesi,
• tedarik zinciri güvenliği,
• kritik bileşen bağımlılıkları,
• siber güvenlik,
• yerli üretim,
• savaş zamanı ölçeklendirme

konularına yön vermesi bekleniyor.

Gerekli görülen programlar, savunma üretim önceliklendirme sistemindeki en yüksek kategorilerden biri olan DX rating için aday gösterilebilecek.

Bu ayrıntı, Pentagon’un insansız sistemleri yalnızca teknoloji projeleri olarak değil, savaş zamanı seri üretim kapasitesi gerektiren stratejik bir sanayi alanı olarak gördüğünü gösteriyor.

120 Günlük Kuruluş Takvimi

Kuruluş belgesi, yeni direktör atandıktan sonra uygulanacak sıkı bir takvim belirliyor.

İlk 30 gün içerisinde personel alımının başlatılması gerekiyor. 60 gün içerisinde organizasyon yapısı ve sorumluluk çizgileri oluşturulacak.

İlk 90 gün içerisinde ise DRPM-UxS kapsamına girecek mevcut kuvvet ve Pentagon programlarının belirlenmesi planlanıyor. Aynı süre içerisinde uygulama planı, muharip komutanlıklarla koordinasyon modeli ve sanayi tabanı stratejisi hazırlanacak.

120 günün sonunda ise:

• yakın dönem program sorunları,
• üretim kapıları,
• performans kriterleri,
• program kilometre taşları,
• tam operasyonel kapasite takvimi

ortaya konulacak.

Bunun yanında Savunma Bakan Yardımcısına aylık ilerleme raporları ve üç ayda bir ayrıntılı portföy değerlendirmesi sunulacak.

Bu takvim Pentagon’un yeni yapıyı uzun süreli bir inceleme komisyonu olarak değil, kısa sürede faaliyete geçmesi gereken icracı bir makam olarak tasarladığını gösteriyor.

Pentagon Neden Böyle Bir Yapıya İhtiyaç Duydu?

ABD’nin insansız sistem çalışmalarında temel sorun yeni teknoloji eksikliği değildi.

Pentagon, uzun süredir çok sayıda:

• insansız hava aracı,
• insansız deniz aracı,
• kara robotu,
• otonomi yazılımı,
• karşı-drone sistemi,
• görev yönetim çözümü

geliştiriyor.

Ancak bu programların farklı kuvvetlerde ve bütçe hatlarında yürütülmesi, benzer projelerin tekrar edilmesine ve ortak standartların geç oluşmasına neden oldu.

Ayrıca başarılı prototiplerin seri üretime ve geniş ölçekli askerî kullanıma geçirilmesi her zaman mümkün olmadı.

Bu nedenle Pentagon’un karşı karşıya olduğu sorun şu şekilde özetlenebilir:

ABD çok sayıda insansız sistem geliştirebiliyor; ancak bunları ortak standartlarla, yeterli hızda, büyük ölçekte ve sürdürülebilir biçimde sahaya çıkarmakta zorlanıyor.

DRPM-UxS bu sorunlara tek merkezden müdahale etmeyi amaçlıyor.

Yeni Bir “Drone Çarı” mı?

ABD savunma basını, DRPM-UxS direktörünü zaman zaman “drone czar”, yani “drone çarı” şeklinde tanımlıyor. Bu ifade resmî bir unvan değil; makamın geniş yetkilerini anlatmak amacıyla kullanılan gazetecilik tanımıdır.

Bununla birlikte benzetmenin tamamen temelsiz olduğu da söylenemez.

Çünkü DRPM-UxS:

• tedarik önceliklerini belirleyebilecek,
• teknik standartları zorunlu kılabilecek,
• bütçe değişikliği önerebilecek,
• üretim kararlarına müdahale edebilecek,
• seri üretime hazırlığı değerlendirebilecek,
• sistemlerin sahaya çıkarılmasını durdurabilecek,
• Kongre temaslarını koordine edebilecek.

Buna rağmen makamın başarısı yalnızca kendisine verilen yetkilere bağlı olmayacak.

Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerinin kendi programları ve ihtiyaçları bulunuyor. Kuvvetlerin merkezi bir portföy yöneticisinin bütçe ve program kararlarına ne ölçüde uyum sağlayacağı, yeni yapının karşılaşacağı en önemli kurumsal sınavlardan biri olacak.

DefenceTrend Değerlendirmemiz

DRPM-UxS’nin kurulması, Replicator girişiminin tamamen sona erdiğini değil, onun oluşturduğu hızlı tedarik yaklaşımının daha kalıcı ve kapsamlı bir kurumsal modele dönüştüğünü gösteriyor.

Replicator’ın ilk hedefi düşük maliyetli ve kaybı kabul edilebilir sistemleri hızlı biçimde sahaya çıkarmaktı.

DAWG bu yaklaşımı otonomi, görev yazılımı, sürü yönetimi ve sistem orkestrasyonu düzeyine genişletti.

DRPM-UxS ise platformdan yazılıma, tedarikten bütçeye, teknik standartlardan lojistiğe ve sanayi tabanına kadar bütün yapının üzerinde çalışacak yeni yönetim katmanı olarak ortaya çıktı.

Bu nedenle dönüşümü şu şekilde okumak mümkündür:

Replicator bir hızlandırma girişimiydi. DAWG otonom savaşın geliştirme ve orkestrasyon yapısına dönüştü. DRPM-UxS ise Pentagon’un insansız savaş kapasitesini kalıcı olarak yönetecek kurumsal otoriteyi oluşturuyor.

Asıl değişim, Pentagon’un daha fazla drone satın almasından ibaret değil.

ABD, insansız ve otonom sistemleri artık ayrı ayrı platformlardan oluşan bir araç kataloğu olarak değil; hava, kara, denizüstü ve sualtı alanlarını kapsayan, ortak yazılım ve komuta-kontrol mimarisiyle yönetilen bütünleşik bir savaş portföyü olarak görüyor.

Ancak yeni yapının başarısı; kaç programı kontrolü altına aldığıyla değil, prototipleri ne kadar hızlı seri üretime taşıdığı, farklı kuvvetlerin sistemlerini ne ölçüde birlikte çalıştırabildiği ve bu araçlar için sürdürülebilir bir üretim ve lojistik ekosistemi kurup kuramadığıyla ölçülecek.