Ambargoya Meydan Okuyan Kuş: İran’ın Simorgh Uçağı

ŞAHİN ŞEHR – Uluslararası yaptırımlar altında on yıllardır savunma sanayisinde kendi kendine yeterlilik mücadelesi veren İran, bu yolda kritik bir eşiği daha geçiyor. İran’ın yerli imkanlarla geliştirdiği hafif kargo uçağı Simorgh, 28 Ekim 2025’te Şahin Şehr’deki tesislerde üst düzey savunma ve ulaştırma yetkililerinin katıldığı bir törenle resmi test uçuşlarına başladı.

On beş yılı aşkın bir geliştirme sürecinin ürünü olan bu uçak, İran Sivil Havacılık Organizasyonu’ndan tip sertifikası alabilmek için 100 saatlik zorlu bir uçuş test programını tamamlamak zorunda. Bu gelişme, Tahran’ın yaşlanan hava nakliye filosunu yenileme konusundaki kararlılığını gösteriyor.

Stratejik Bir İhtiyaç: Yaşlanan Filoya Yerli Çözüm

Simorgh projesinin arkasındaki motivasyon, İran’ın hava kuvvetlerinin karşı karşıya olduğu kronik bir sorundan kaynaklanıyor. İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (IRIAF), taktik nakliye görevleri için hâlâ ABD yapımı ve devrim öncesinden kalma C-130E/H Hercules uçaklarına büyük ölçüde bağımlı. Ağır nakliye görevleri Il-76’lar tarafından yürütülürken Fokker F27 gibi daha küçük ve yine çok yaşlı uçaklar da destek rollerinde kullanılıyor.

Yıllardır süren ağır yaptırımlar bu Batılı uçaklar için yedek parça teminini neredeyse imkansız hale getirdi ve filo mevcudiyet oranlarını ciddi şekilde düşürdü. İşte Simorgh, tam da bu boşluğu doldurmak için tasarlandı. 6 ton kapasiteli, yerli üretim bir “beygir”, C-130 gibi stratejik platformların uçuş saatlerini rutin görevler için harcamadan asker sevkiyatı, Körfez’deki adalara ikmal, tıbbi tahliye ve yedek parça taşıma gibi günlük işleri üstlenebilecek maliyet-etkin bir alternatif sunuyor.

Yolcu Uçağından Kargo Uçağına: Simorgh’un Kökenleri

Simorgh, ilk bakışta İran’ın daha önce geliştirdiği IrAn-140 (Antonov An-140’ın lisanslı bir türevi) platformuna benzese de aslında çok daha derin bir mühendislik çalışmasının ürünü. IrAn-140 bir yolcu uçağı olarak tasarlanmıştı ve askeri kargo görevleri için en kritik unsur olan bir arka yükleme rampasına sahip değildi.

İranlı mühendisler, Simorgh’u geliştirmek için platformu kökten değiştirdi. Uçağın gövdesi, bir arka rampa eklemek için tamamen yeniden tasarlandı. Bu değişiklik, kuyruk yapısının da geleneksel bir yatay stabilizeye dönüştürülmesini zorunlu kıldı.

Kanat profili, daha fazla kaldırma kuvveti ve yükleme verimliliği sağlamak amacıyla revize edildi. Uçağın güç grubu ise pragmatik bir tercihi yansıtıyor: Sovyet dönemi tasarımlarından iyi bilinen ve İran’ın yerli olarak destekleyebildiği TV3-117 ailesi turboprop motorlar. Bu motor seçimi, yurt içinde yerleşik bir tedarik zinciri ve bakım altyapısı olduğu için projenin sürdürülebilirliğini garanti altına alıyor.

Simorgh’un Teknik Özellikleri ve Yetenekleri

HESA (İran Uçak İmalat Sanayii Şirketi) tarafından üretilen Simorgh, modern bir hafif nakliye uçağının tüm temel gereksinimlerini karşılamak üzere donatılmış.

• Faydalı Yük Kapasitesi: 6 metrik ton.
• Maksimum Kalkış Ağırlığı: ~ 21.5 ton.
• Menzil: 3,900 kilometre.
• Azami Hız: ~ 500 ila 533 km/s.
• Motor: İki adet ~2,500 beygir gücünde TV3-117 ailesi turboprop motor.
• Pist İhtiyacı: Kalkış için ~1,450 metre, iniş için ~900 metre.
• Kargo Kabiliyeti:
  • Arka yükleme rampası.
  • Standart 463L kargo paletleri ile uyumluluk.
  • Hafif askeri araçlar ve uçak motorları taşıma kapasitesi.
  • Paraşütçü atlama kabiliyeti.
  • Tıbbi tahliye (MEDEVAC) görevleri için 24 sedyeye kadar kurulum.

Sınıfındaki Rakipleriyle Karşılaştırması

Simorgh, kağıt üzerinde uluslararası hafif nakliye uçağı pazarında kendini kanıtlamış platformlarla rekabet ediyor.

• CASA CN-235 (Airbus): Yaklaşık 5,950 kg yük kapasitesi ve 455 km/s seyir hızı ile Simorgh’un en yakın rakibi konumunda.
• Antonov An-26: Yaklaşık 5,500 kg yük kapasitesi ve 440 km/s seyir hızı sunuyor.
• C-212 / M28: Bu daha küçük uçaklar, 3 tonun altında yük kapasitesine sahip olsalar da, çok daha kısa pistlerden (STOL) kalkış yapabilme avantajına sahipler.

Simorgh’un rampası, palet uyumluluğu ve pist performansı bu rakiplerle kıyaslandığında oldukça rekabetçi görünüyor. Ancak uçağın gerçek başarısı, 100 saatlik test kampanyası sırasında göstereceği güvenilirlik, bakım kolaylığı ve özellikle kısa/hazırlıksız pistlerden operasyon kabiliyetine bağlı olacak. İranlı yetkililer, başarılı olması durumunda sivil kullanım için kısa mesafeli bir yolcu varyantının da planlandığını belirtiyor; bu da üretim hattının sürdürülebilirliği için önemli bir adım olabilir.