Ukrayna, Gripen E savaş uçakları için İsveç ile anlaşma imzaladı

Ukrayna, hava kuvvetlerini modernize etme hedefi doğrultusunda önemli bir adım daha attı. İsveç ile imzalanan yeni anlaşma kapsamında Gripen E savaş uçaklarının tedarik süreci resmen başlatıldı. Anlaşma yalnızca savaş uçaklarını değil, aynı zamanda eğitim, lojistik, bakım ve teknik destek paketlerini de kapsıyor. Planlamaya göre ilk teslimatların 2029 yılının başında başlaması hedefleniyor.

Anlaşmanın imza törenine Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile İsveç Başbakanı Ulf Kristersson katıldı. Sürecin tamamlanmasıyla birlikte Ukrayna Hava Kuvvetleri, NATO standartlarında modern bir savaş uçağı filosu oluşturma yolunda önemli bir avantaj elde edecek.

Gripen E tedariki Ukrayna’nın hava gücünü güçlendirecek

İmzalanan anlaşma kapsamında Ukrayna, yalnızca yeni nesil Gripen E savaş uçaklarını teslim almayacak. Paket içerisinde bakım altyapısı, yedek parça desteği, teknik personel eğitimi ve operasyonel lojistik çözümleri de bulunuyor.

İsveç’te eğitimlerine başlayan Ukraynalı pilotlar ile bakım personeli, uçakların teslim edilmesinden önce yeni platform üzerinde kapsamlı hazırlık sürecinden geçiriliyor. Böylece sistemlerin en kısa sürede operasyonel göreve başlaması amaçlanıyor.

Gripen C/D bağışı süreci devam ediyor

Yeni satın alma anlaşması, İsveç’in daha önce açıkladığı Gripen C/D savaş uçağı bağışından bağımsız olarak yürütülüyor.

Stockholm yönetimi, 2026 yılında açıkladığı askeri destek paketi kapsamında 16 adet Gripen C/D savaş uçağını Ukrayna’ya hibe etme kararı almıştı. Teslimatların 2027 yılı içerisinde başlaması beklenirken, uçakların doğrudan İsveç Hava Kuvvetleri envanterinden gönderileceği açıklandı.

Söz konusu platformlar, Link 16 taktik veri bağı, NATO uyumlu silah sistemleri ve modern dost-düşman tanıma altyapısıyla ön cephe görevleri için hazır şekilde teslim edilecek.

Gripen E, yeni nesil savaş uçağı olarak öne çıkıyor

Ukrayna’nın satın alacağı Gripen E, mevcut Gripen C/D modellerine göre önemli teknolojik yenilikler sunuyor.

Yeni varyantta aktif elektronik taramalı AESA radar, gelişmiş elektronik harp sistemleri, daha uzun menzilli mühimmat entegrasyonu ve daha yüksek itki sağlayan General Electric F414 motoru bulunuyor. Bu sayede Gripen E, hava üstünlüğü ve hassas taarruz görevlerinde önceki nesle kıyasla daha yüksek performans sunuyor.

Cumhurbaşkanı Zelenskiy de daha önce yaptığı açıklamada Gripen E’nin gelişmiş elektronik sistemlerinin bazı yönleriyle F-35 seviyesindeki modern teknolojilere yaklaştığını ifade etmişti.

Finansman Avrupa Birliği desteğiyle sağlanacak

Gripen E tedarikinin finansmanı, Avrupa Birliği’nin Ukrayna Destek Kredisi Programı kapsamında karşılanacak.

İsveç hükümetinin açıkladığı bilgilere göre Ukrayna, yaklaşık 2,5 milyar avroluk kaynağı Gripen E/F savaş uçaklarının satın alınmasına ayırmayı planlıyor. İlk açıklamalarda 20 uçağın tedarik edilmesi öngörülürken, son haberlerde 16 uçaktan söz ediliyor.

Benzer şekilde teslimat takvimi konusunda da farklı bilgiler bulunuyor. Bazı kaynaklar ilk uçakların 2029 yılında teslim edileceğini aktarırken, daha önce yapılan resmi açıklamalarda 2030 yılı işaret edilmişti. Bu farklılıklar konusunda taraflardan henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

Gripen’in tasarımı Ukrayna’nın ihtiyaçlarına uygun

Savunma uzmanlarına göre Gripen’in Ukrayna tarafından tercih edilmesinin en önemli nedenlerinden biri operasyonel yapısı.

İsveç, Gripen’i Soğuk Savaş döneminde hava üslerinin saldırıya uğraması ihtimaline karşı geliştirdi. Uçak; kısa pistlerden, otoyollardan ve geçici konuşlanma bölgelerinden kalkış yapabilecek şekilde tasarlandı. Aynı zamanda sınırlı sayıda teknik personelle kısa sürede yeniden göreve hazırlanabiliyor.

Rusya’nın uzun menzilli füze ve İHA saldırıları nedeniyle hava üslerini sürekli hedef aldığı mevcut savaş ortamında bu özellikler Ukrayna açısından önemli avantaj sağlıyor.

Eski Ukraynalı Gripen test pilotu Vadym Voroshylov, uçağın hava emiş sisteminin yabancı cisim riskini azaltmasının da savaş koşullarında kritik bir avantaj sunduğunu belirtiyor.

Standart NATO filosuna geçişte önemli adım

Ukrayna bugüne kadar farklı ülkelerden temin edilen F-16 ve Mirage 2000-5 savaş uçaklarını envanterine katmış olsa da bu yapı farklı platformlardan oluşan karma bir filo görünümü oluşturuyor.

Gripen E anlaşması ise Ukrayna’nın ilk kez uzun vadeli, standartlaştırılmış ve NATO uyumlu tek tip savaş uçağı filosu oluşturma stratejisini ortaya koyuyor.

Taraflar arasında 2025 yılında imzalanan niyet mektubunda gelecekte 100 ila 150 adet Gripen E savaş uçağının tedarik edilmesi hedefi de yer almıştı. Böyle bir siparişin gerçekleşmesi halinde bu anlaşma, İsveçli üretici Saab tarihinin en büyük ihracat sözleşmesi olma özelliğini taşıyacak.

Gripen E programı, yalnızca Ukrayna’nın hava kuvvetlerini güçlendirmekle kalmayıp, Avrupa’nın savunma sanayi iş birliğinde de yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek stratejik bir proje olarak değerlendiriliyor.