AI Enhanced C2, Yapay Zeka Destekli Komuta Kontrol
Yapay zekâ destekli C2 sistemleriyle savaş alanında karar üstünlüğü dönemi başlıyor. Dijital komuta devrimine hazır mısınız?
Dijital Çağda Komuta-Kontrolün Dönüşümü
Geleneksel komuta-kontrol (C2) sistemleri, uzun yıllar boyunca askeri harekâtların belkemiği oldu. Ancak savaş alanları giderek daha fazla veriyle dolmaya beraberinde karar döngüleri de daha fazla hızlanmaya başladı. İnsan kapasitesiyle işlenemeyecek büyüklükte bilgi akışı ve saniyelerle sınırlı karar süreleri, klasik C2 yapılarının sınırlarını zorlamaya başladı. Bu durum, yapay zekâ destekli (AI-enhanced) C2 sistemlerine olan ihtiyacı doğurdu. Bu yeni nesil yapılar, sadece görevleri daha hızlı yürütmekle kalmıyor; karar alma süreçlerini, savaş alanı tasavvurunu ve komutanlık anlayışını kökten değiştiriyor.
AI’nin C2’ye Katkıları
Yapay zekâ, C2 (Command and Control) sistemlerine çok boyutlu katkılar sunuyor. AI algoritmaları; farklı sensörlerden gelen verileri birleştirerek ortak operasyon resmi (COP) oluşturabiliyor, büyük hacimli verileri gerçek zamanlı işleyebiliyor ve karar destek mekanizmalarıyla komutanlara saniyeler içinde değerlendirilmek üzere istihbarat sağlıyor. Bu sayede tehdit tespiti hızlandırılıyor, kaynak tahsisi optimize ediliyor ve harekât planlaması otomatikleştirilebiliyor. AI artık yalnızca bir “yardımcı” değil, karar vericiyi güçlendiren bir “ortak akıl” haline geliyor. Komutanların gölgesi olma yolunda ilerliyor.
AI-Taktik Operasyonlar
Modern çatışmaların doğası, yüksek çeviklik ve ani manevra kabiliyeti gerektiriyor. AI destekli taktik sistemler, ileri karakollarda yada taktik askeri birliklerde aniden gelişen tehditlere karşı gerçek zamanlı analizle alternatif rota, destek kuvveti ve mühimmat tahsisi önerileri sunabiliyor. Bu sistemler, duruma özel farkındalıkla şekillenen AI karar modelleriyle klasik otomasyondan yada algoritmalardan ayrılıyor ve savaş alanında sürekli öğrenen bir karar destek katmanı sağlıyor.
Bu konuda örnek bir tatbikat Experiment 3 — Air Force Battle Lab tatbikatıdır. Tatbikatta “Angajman zinciri (kill chain)”ni hızlandırmak için operasyonel ve taktik C2 düğümleri entegre edilerek denenmiştir. Yani sahada, komutanlara veri sağlayan, C2 karar döngüsünü destekleyen bazı AI prototiplerin testleri bu tatbikatta yapılmıştır.
AI ile Artan Durumsal Farkındalık
Durumsal farkındalık, AI ile yeni bir boyut kazandı. Eskiden harita, keşif birliği ve telsiz raporlarına dayalı olan bu kabiliyet, artık çok katmanlı dijital savaş alanı haritalarına dönüştü. AI algoritmaları, İHA görüntüleri, uydu verileri ve IoT destekli asker cihazlarından gelen akışı birleştirerek anlık operasyon durum haritaları üretiyor. Bu haritalar; birlik konumları, düşman niyeti, hava koşulları ve moral göstergeleri gibi değişkenleri öngörebiliyor. Böylece karar gecikmeleri azalıyor, sürprizler minimize ediliyor ve harekât başarısı için gerekli kararın doğruluğu artıyor.
Küresel Yarış ve Pazar Dinamikleri
AI destekli C2 sistemleri artık küresel bir yarışın parçası. ABD, Project Maven ve CJADC2 gibi programlarla bu alanda öncü olurken; Çin “Intelligentized Warfare” stratejisini, Rusya AI tabanlı ISR platformlarını, İsrail ise Iron Dome sistemine entegre AI analizlerini geliştiriyor. Savunma devleri (Lockheed Martin, Raytheon, Northrop Grumman) ve yenilikçi girişimler de bu pazara yoğun yatırım yapıyor. 2030’a kadar AI-C2 pazarının 15 milyar doları aşması öngörülüyor.
Zorluklar ve Etik Boyut
AI-C2’nin potansiyeli kadar riskleri de var. Algoritmalara aşırı güven, yapay zekâ modellerine sızma (adversarial attack) ve otonom kararların uluslararası hukukla çelişmesi gibi endişeler öne çıkıyor. Bu nedenle şeffaflık, insan denetimi ve sıkı test süreçleri kritik önemde. Yapay zekâ, askeri operasyonları iyileştirmek için kullanılmalı; kontrolü devralmak için değil.
Türk Deniz Kuvvetleri ADVENT savaş yönetim sisteminde de ADVENT e özel yapay zeka kullanmaktadır. Bu sistemin gösterimini de TEKNOFEST de yaptılar
Sonuç ve Öngörüler
AI, komutanların yerini almıyor ancak karar döngülerini insanın erişemeyeceği hızlara çekerek onları güçlendiriyor. Gelecekte savaş alanı, fiziksel ve dijitalin iç içe geçtiği bir karar üstünlüğü mücadelesine dönüşecek. AI destekli C2 sistemleri, “önce benim sistemim düşünsün” yarışının merkezinde olacak ve karar üstünlüğü sağlayan taraf savaşı baştan kazanacak.
