Rusya ve Belarus Zapad 2025 Tatbikatları Başladı

Rusya-Belarus Zapad 2025 Tatbikatları NATO’yu Tedirgin Ediyor

Rusya ve Belarus, 2022’den bu yana en büyük ortak askeri tatbikatlarına hazırlanıyor. “Zapad 2025” (Batı 2025) adı verilen tatbikat, 6 Eylül’de Belarus’ta başlayacak ve 16 Eylül’e kadar sürecek. Bu kapsamda iki ülke orduları, hava saldırıları ve sabotaj girişimleri de dahil olmak üzere, düşman saldırılarını savuşturma senaryoları üzerinde çalışacak.

Tatbikatlar, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgalinin üzerinden 3,5 yıl geçmişken gerçekleşiyor. Moskova, Minsk ile olan askeri bağlarını gözler önüne sermeyi amaçlarken, Kiev ve NATO üyesi komşu ülkeler olan Polonya, Litvanya ve Letonya’da endişeler yeniden tırmandı.

Batı’ya Mesaj Niteliğinde Bir Gövde Gösterisi

2022’deki son ortak tatbikatlardan sadece günler sonra Rusya Ukrayna’ya girmişti. Bu tarihsel bağlam, Zapad 2025’in olası yeni saldırılar için bir “prova” niteliği taşıdığı yönünde yorumlara yol açıyor.

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, tatbikatların yalnızca Ukrayna için değil, aynı zamanda Polonya, Baltık ülkeleri ve tüm Avrupa için acil tehdit olduğunu açıkladı. Kiev’e göre bu hamle, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşı bitirme yönündeki barış girişimlerini de baltalıyor.

Belarus Katılımı Azalttı

Başlangıçta 13.000 askerle planlanan tatbikat, Belarus Savunma Bakanlığı’nın duyurusuyla neredeyse yarıya indirildi. Tatbikatların çoğu ülkenin iç kesimlerinde yapılacak olsa da, Polonya ve Litvanya sınırına yakın bölgelerde “varsayımsal düşman”a karşı küçük birlikler konuşlandırılacak.

Belarus ayrıca Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı üyelerine ve NATO ataşelerine resmi davet gönderdi. Bu, Minsk’in Batı ile ilişkilerde görünürde şeffaflık mesajı verme çabasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Nükleer Senaryolar Tatbikatlarda

Savunma Bakanı Viktor Khrenin, bu yılki tatbikatlarda Rus nükleer silahlarının kullanımıyla ilgili planlama yapılacağını açıkladı. Rusya’nın taktik nükleer silahlarının bir kısmı Belarus’a konuşlandırılmış durumda. Aralık ayında imzalanan güvenlik anlaşması da Belarus’un artık Rusya’nın nükleer şemsiyesi altında olduğunu teyit ediyor.

Putin’in, nükleer kapasiteli Oreşnik balistik füzelerini 2025’in ikinci yarısında Belarus’a konuşlandıracağı yönündeki açıklaması da, tatbikatın önemini artırıyor. Her ne kadar yetkililer tatbikatlarda fiilen nükleer silah kullanılmayacağını belirtse de, karar alma süreçlerinin prova edilmesi bile NATO için alarm niteliğinde.

NATO ve Komşu Ülkeler Endişeli

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Zapad 2025’in ülkesinin sınırına çok yakın “agresif manevralar” içerdiğini söyledi. Polonya ayrıca, çok sayıda Rus İHA’sının hava sahasını ihlal ettiğini ve bunların NATO desteğiyle düşürüldüğünü duyurdu. İHA’ların Belarus’tan geldiği iddiası, tansiyonu daha da yükseltti.

NATO üyeleri, tatbikatların ölçeğinin 2021’deki 200.000 askerlik katılımın gerisinde olduğunu söylese de, Suwalki Geçidi’nin olası hedeflerden biri olması özellikle endişe veriyor. Bu dar koridor, Rusya’nın Kaliningrad bölgesi ile Belarus arasında yer alıyor ve olası bir kriz halinde NATO’nun en kırılgan noktalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Batı ve Bölgesel Tatbikatlarla Karşı Hamle

Litvanya, Polonya ve Almanya da Zapad 2025 ile paralel tatbikatlar düzenliyor. Berlin’in liderlik edeceği Quadriga 2025 manevraları da Eylül ayında başlayacak ve NATO’nun caydırıcılığını güçlendirmeyi hedefleyecek.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya’nın tatbikat sırasında yeni bir saldırı planlayabileceği konusunda uyarıda bulundu. Analistler, büyük çaplı bir saldırı ihtimalini şimdilik düşük görse de, “savaş için yapılan tatbikatların” bile bölgeyi daha da istikrarsızlaştırdığını vurguluyor.

Stratejik Dengeler Yeniden Şekilleniyor

Zapad 2025, sadece askeri bir tatbikat değil, aynı zamanda Moskova’nın NATO’ya doğrudan mesajı olarak değerlendiriliyor. Minsk’in Batı ile diyalog arayışları sürse de, Kremlin’in nükleer hamleleri Belarus’u giderek daha fazla Rusya’nın orbitine çekiyor.

Sonuç olarak, Zapad 2025 tatbikatı, Doğu Avrupa’daki güvenlik dengelerini yeniden gerilim eksenine taşıyor. NATO ülkeleri teyakkuzda beklerken, Ukrayna ise bu askeri oyunların yeni bir saldırının habercisi olabileceğinden endişe ediyor.