EOD Görevlerinde Dron Dönemi: Sırt Çantasıyla Hızlı Müdahale

Modern harp sahasında “zaman”, patlayıcı imha teknisyenleri için sadece bir ölçü birimi değil, yaşam ile ölüm arasındaki o ince çizgidir. 10 Şubat 2026’da Florida’daki Hurlburt Field’da gerçekleştirilen saha testleri, patlayıcı madde imha (EOD) operasyonlarında geleneksel yöntemlerin yerini hız, otonomi ve havadan müdahale odaklı yeni bir doktrine bıraktığını tescilledi. ABD Hava Kuvvetleri 1. Özel Harekat Kanadı’na bağlı uzmanların yürüttüğü bu test, sırt çantasında taşınabilen insansız hava sistemlerinin (sUAS), geleneksel paletli yer robotlarına karşı operasyonel üstünlüğünü teknik verilerle ortaya koydu.

Hız ve Farkındalık: Drone vs. Yer Robotu Denklemi

Geleneksel EOD prosedürlerinde ağır yer robotları, personeli tehlikeden uzak tutmak (standoff) için vazgeçilmezdir. Ancak bu robotların kurulumu, nakliyesi ve hedefe ulaşma süresi, özellikle hareketli veya zaman duyarlı görevlerde büyük bir dezavantaj yaratır. Hurlburt Field’daki simülasyonda, sırt çantasından çıkarılan bir dron saniyeler içinde havalanırken; paletli robot henüz mesafenin yarısını bile kat etmeden, dron hedef bölgenin üzerinden canlı video aktarımına başladı.

Bu hız farkı, sadece saniyelerle ölçülmüyor; aynı zamanda “durumsal farkındalık” seviyesini de değiştiriyor. Dronların sağladığı tepeden bakış açısı, patlamanın yarattığı hasarı, ikincil tehditleri ve patlamamış mühimmatların (UXO) konumlarını anlık olarak haritalandırabiliyor. Bu yetenek, pist onarımı ve uçuş hattı güvenliği gibi “uçak kaldırma” hızıyla yarışan operasyonlarda hayati bir çarpan etkisine sahip.

Geleceğin Silahı: Yönlendirilmiş Enerji ve Uzaktan İmha

Testlerin ve araştırmaların en dikkat çekici boyutu, dronların artık sadece birer “göz” değil, aynı zamanda birer “tetikçi” olarak kurgulanmasıdır. Savunma sanayii, insansız platformlar üzerine monte edilebilen iki temel yönlendirilmiş enerji teknolojisi üzerinde yoğunlaşıyor:

• Lazer Sistemleri: Yüksek enerjili lazerler, mühimmatın dış kabuğunu eriterek elektronik devreleri devre dışı bırakabiliyor veya kontrollü bir ısı transferiyle patlayıcı maddeyi infilak etmeden “yakarak” (deflagrasyon) etkisiz hale getirebiliyor.

  

• Elektromanyetik Pals (EMP): Bu sistemler, fiziksel temas kurmadan patlayıcının tetik mekanizmasındaki devreleri aşırı yükleyerek “beyin ölümünü” gerçekleştiriyor. Özellikle uzaktan kumandalı el yapımı patlayıcıların (RCIED) sinyal alıcılarını yakmak için bu teknoloji stratejik bir önem taşıyor.

Bu sistemlerin entegrasyonu; güç yönetimi, batarya kapasitesi ve atmosferik koşullar (nem, toz, sis) gibi teknik zorlukları da beraberinde getiriyor. Ancak başarılması durumunda, personelin bombaya yaklaşma ihtiyacı tamamen ortadan kalkacak.

Otonom Tespit ve Sürü Teknolojileri: Fraunhofer ve AutoDrone

EOD operasyonlarının ölçeği, tekil müdahalelerden geniş arazilerin temizlenmesine evriliyor. Mart 2025’te Fraunhofer IFF tarafından tanıtılan AutoDrone sistemi, Ukrayna gibi arazisinin üçte biri patlayıcılarla kirlenmiş bölgeler için tasarlandı. Bu sistem, yerden sadece 50 cm yükseklikte otonom olarak uçarken, çoklu sensör füzyonu ve RTK konumlandırma sayesinde metalik olmayan mayınları bile santimetre hassasiyetiyle işaretleyebiliyor.

“Sürü” (Swarm) konsepti ise bu süreci çok daha hızlandırıyor. Farklı sensör paketleriyle donatılmış onlarca dron, bir ızgara düzeninde uçarak gerçek zamanlı 3D modeller ve termal haritalar çıkarıyor. Sinyal kaybı durumunda dahi kendi aralarında haberleşerek görev paylaşımı yapabilen bu sürüler, elde edilen verileri doğrudan imha ekiplerine aktararak önceliklendirme yapılmasını sağlıyor.

İnsani Boyut ve Küresel Ölçek: HALO Trust Örneği

Teknolojinin askeri alandaki başarısı, insani yardım kuruluşları için de bir devrim niteliğinde. Dünya genelinde hala toprak altında olan yaklaşık 110 milyon mayın, her yıl çoğu sivil 20.000 kişinin hayatına mal oluyor. HALO Trust gibi 30’dan fazla ülkede faaliyet gösteren kuruluşlar, yapay zeka destekli dron analizleri sayesinde bir mayın tarlasının haritalandırılma süresini 5 günden sadece birkaç saate indirmeyi başardı.

2011’de geliştirilen Mine Kafon Ball gibi mekanik çözümlerden, 3D haritalama ve robotik kollara sahip Mine Kafon Drone sistemlerine kadar uzanan bu teknolojik yelpaze, geleneksel yöntemlere göre 20 kat daha hızlı ve 200 kat daha ucuz bir temizlik vaat ediyor. Belçika Kraliyet Askeri Akademisi’nin Bosna Hersek’te kullandığı mikro dronların, sel felaketleri sonrası yer değiştiren mayınları tespit etmedeki başarısı, teknolojinin esnekliğini bir kez daha kanıtlıyor.