C2 Sistemleri Neden Test Edilmeli? Güvenliğin Temeli nedir?

Giriş – Neden C2 Testi?

Komuta ve Kontrol (C2) sistemleri, modern harp sahasının en kritik dijital altyapılarından biridir. Bu sistemler; kara, hava, deniz, uzay ve siber kuvvet unsurlarının birlikte hareket edebilmesini sağlayan, karar alma süreçlerini yöneten ve bilgi akışını organize eden temel yapılardır. Ancak bu sistemlerin sadece varlığı yeterli değildir; çalışırlığının, doğruluğunun ve siber dayanıklılığının garanti altına alınması için ölçülebilir test süreçlerine ihtiyaç vardır.

C2 testleri, sistemin yalnızca açılıp çalışmasını denetlemekten öte, şu hayati sorulara cevap arar:

• Emir ve veriler doğru hedefe zamanında ulaşıyor mu?
• Komuta zincirinde gecikme veya bilgi kaybı yaşanıyor mu?
• Sistem yoğun bilgi yükü altında çalışabilirliğini sürdürebiliyor mu?
• Yanlış karar oluşumuna neden olabilecek mantıksal hatalar var mı?
• Siber tehditlere karşı dayanıklılık seviyesi yeterli mi?

Bu sorulara verilecek yanıtlar, hem operasyonel hazırlığı artırmakta hem de stratejik seviyede karar alma süreçlerine katkı sunmaktadır. Özellikle çok alanlı harekât (multi-domain operations) ortamlarında ve NATO gibi müttefik yapılarla entegre harekât gerektiren durumlarda, test edilmemiş C2 sistemleri ciddi tahribatlara neden olabilir.

Bu nedenle C2 testleri, yalnızca teknik bir gereklilik değil; aynı zamanda bir milli güvenlik sigortası olarak görülmelidir. Bu yazı dizisinin devamında ABD’nin C2 test mimarisi, öncü firmaları, test merkezleri ve sahadaki uygulamalarını detaylandıracağız. Ardından, Türkiye için çıkarılacak derslere ve kurulması gereken yerli test altyapısına odaklanacağız.

Özellikle çok alanlı harekât (multi-domain operations) ve NATO gibi müttefik yapılarla birlikte çalışılacak durumlarda, C2 sistemlerinin test edilmeden kullanılması ciddi tahribatlara yol açabilir.

ABD’deki C2 Test Ekosistemi

Amerika Birleşik Devletleri, Komuta Kontrol (C2) sistemlerinin test ve doğrulama faaliyetlerinde dünyanın en kapsamlı altyapılarından birine sahiptir. Bu yapı, hem askeri test komutanlıkları hem de özel sektör firmaları arasında koordineli şekilde işletilmektedir.

JITC – Joint Interoperability Test Command

ABD Savunma Bakanlığı’na bağlı olan Joint Interoperability Test Command (JITC), tüm kuvvet bileşenleri için geliştirilen C2 sistemlerinin birlikte çalışabilirliğinin (interoperability) test ve sertifikasyon süreçlerinden sorumludur.

NATO sistemleriyle uyumluluk, veri aktarım doğruluğu, mesaj formatlarının STANAG standartlarına uygunluğu gibi kriterler JITC tarafından denetlenir. Bu kurum, hem yazılım hem de donanım seviyesinde bağımsız doğrulama ve geçerlilik (IV&VIndependent Verification and Validation) testleri yürütür.

Diğer Önemli Test Merkezleri

• Redstone Test Center (Alabama): ABD Kara Kuvvetleri’nin sensör-füze ağı, C2 donanımı ve yazılım entegrasyon testlerinin yürütüldüğü merkezdir. FAAD C2 ve IBCS sistemleri burada test edilir.

• Eglin AFB Test Range (Florida): ABD Hava Kuvvetleri’ne ait taktik ve stratejik C2 sistemlerinin hava hedef ortamları altında test edildiği sahadır.
• DISA Test & Evaluation Directorate: C2 sistemlerinin ağ güvenliği, veri bütünlüğü, ve iletim protokollerine uyum açısından sınandığı kurumsal test merkezidir.

Önde Gelen Firmalar

ABD’de bu test ortamlarında aktif rol alan başlıca firmalar:

• Keysight Technologies: Otomatik ve temassız (non-intrusive) test çözümleriyle performans analizi ve siber güvenlik dayanıklılığı testleri sunar. AI tabanlı test platformları geliştirir.
• Raytheon / Lockheed Martin: FAAD C2, C2BMC gibi sistemler için entegre test laboratuvarları kurar ve kapsamlı iç test döngüsü uygularlar.
• Northrop Grumman: JADC2 ve ABMS kapsamında çok katmanlı test modülleri ve hardware-in-the-loop (HIL) destekli senaryo sistemleri geliştirir.
• MITRE Corporation: ABD hükümetine bağımsız test ve değerlendirme (IV&V) hizmeti sunar. JITC ile yakın koordinasyon içinde çalışır.
• Leidos: C2 sistemleri üzerinde penetrasyon testleri, red team-blue team saldırı simülasyonları ve karar destek stres testleri sunar.
• Parsons Corporation: Operasyonel senaryo tabanlı C2 simülasyon test ortamları geliştirir. Saha senaryolarının dijital ikiz ortamda modellenmesini sağlar.

Sertifikasyon ve Sonuçlar

Bir C2 sisteminin JITC veya benzeri bir merkezden sertifika alması, o sistemin yalnızca teknik olarak çalıştığını değil, aynı zamanda ortak harekâtlarda birlikte çalışabilir olduğunu da garanti eder.
Bu tür sertifikasyonlar, sistemin NATO iş birliklerine ya da müttefik komuta ağlarına entegre edilmesinin önkoşuludur.

ABD’nin bu entegre test ekosistemi, C2 sistemlerinin yalnızca sahada dayanıklı olmasını değil, aynı zamanda stratejik veri bütünlüğünü ve emir zinciri sürekliliğini garanti altına almaktadır.

 

C2 Sistemlerinde Test Tipleri

Komuta Kontrol (C2) sistemleri, barış ve harp zamanında farklı senaryolara maruz kalabildiği için, bu sistemlerin testleri de çok yönlü ve katmanlı olmalıdır. ABD test merkezlerinde ve savunma sanayii firmalarında uygulanan belli başlı test tipleri şu şekilde sınıflandırılabilir:

İşlevsellik (Fonksiyonel) Testi

Bu testlerde sistemin temel fonksiyonlarını yerine getirip getirmediği kontrol edilir.

• Emir iletim modülleri doğru çalışıyor mu?
• Harita üzerinden birlik pozisyonları gerçek zamanlı güncelleniyor mu?
• Kullanıcı arayüzleri askeri prosedüre uygun mu?

Performans ve Gecikme Testi

Sistem yük altındayken emir ve veri iletiminin ne kadar sürede gerçekleştiği ölçülür.

• Yüksek veri akışında gecikme yaşanıyor mu?
• 100+ kullanıcı eşzamanlı emir verirken sistem çöküyor mu?
• Farklı haberleşme altyapılarında (LTE, uydu, fiber) tepkime süreleri nasıl?

Siber Güvenlik ve Penetrasyon Testi

Sistemin dışarıdan siber saldırılara karşı ne kadar dayanıklı olduğu sınanır.

• Yetkisiz erişim denemelerine karşı tepki süresi nedir?
• Sistem zararlı yazılımları tespit edip karantina uyguluyor mu?
• Red Team (saldırgan) ile Blue Team (savunmacı) arasındaki tatbikatlarda sistem çöküyor mu?

Non-Intrusive (Temassız) Test

Aktif operasyon halindeki sistemlere zarar vermeden dışarıdan test edilmesini sağlayan yöntemdir.

• C2 sistemine dokunmadan sadece veri akışı izlenerek analiz yapılır.
• Sınırlı erişim hakkı olan alanlarda kullanılabilir.
• Gerçek sahaya çok yakın ortamlarda sistemin davranışı modellenir.

Yapay Zeka Destekli Test

Yeni nesil C2 sistemlerinde yapay zeka destekli testler öne çıkmaktadır.

• Şüpheli davranış kalıplarını otomatik tespit eder.
• Veri akışındaki anormallikleri öğrenip uyarı sistemi kurar.
• Otonom karar destek modüllerini kendi senaryosunda test eder.

Entegrasyon ve Uyumluluk Testi

• NATO sistemleriyle uyumluluk
• FMN (Federated Mission Networking) standardına uygunluk
• STANAG formatında veri gönderip alabilme yetisi

Bu testlerin her biri, sınanan C2 sisteminin ne kadar dayanıklı, entegre olabilir ve sıfır hata toleranslı olduğunu gözler önüne serer. Sonraki bölümde bu testlerin sahada nasıl uygulandığına dair ABD’den somut örnekleri inceleyeceğiz.

Gerçek Sahadan C2 Test Örnekleri

ABD Savunma Bakanlığı ve bağlı komutanlıklar, C2 sistemlerinin sınırlı laboratuvar ortamlarının ötesinde, gerçek sahada da test edilmesini şart koşar. Bu testler hem tatbikat ortamlarında hem de operasyonel süreçlerde yürütülür. Aşağıda öne çıkan bazı sistemlerin test uygulamaları anlatılmıştır:

FAAD C2 – Forward Area Air Defense

• Raytheon tarafından geliştirilen FAAD C2 sistemi, özellikle ABD Kara Kuvvetleri tarafından hava savunma operasyonlarında kullanılır.
• Gerçek sınır ötesi operasyonlarda test edilmiştir.
• FAAD C2, entegre radarları ve şürmeli sensör sistemlerini eşzamanlı veri akışıyla koordine edebilme becerisi sayesinde JITC sertifikası almıştır.

JADC2 – Joint All Domain Command and Control

• Tüm kuvvet unsurları arasında ortak bir komuta mimarisi oluşturmayı hedefler.
• “Project Convergence” ve “Global Information Dominance Experiments (GIDE)” gibi tatbikatlarda test edildi.

Kısaca; Global Information Dominance Experiments (GIDE), ABD Savunma Bakanlığı’nın çok alanlı harekât ortamında bilgi üstünlüğü sağlamak amacıyla yürüttüğü ileri düzey bir tatbikat serisidir. ABD Kuzey Komutanlığı (USNORTHCOM) öncülüğünde gerçekleştirilen GIDE, yapay zekâ, makine öğrenmesi ve bulut tabanlı veri işleme araçlarını kullanarak; sensör verilerinden elde edilen bilgilerin daha hızlı analiz edilmesini, öngörüye dayalı karar alma süreçlerinin test edilmesini ve bu bilgilerin stratejik komuta zincirine aktarılmasını amaçlar. GIDE, aynı zamanda JADC2 mimarisinin pratik uygulanabilirliğini test eden en yenilikçi deney platformlarından biridir.

• Bu testlerde yapay zekâ destekli veri analitiği, bulut mimarisi ve taktik birimler arasının durumsal farkındalık (COP) paylaşımı test edilmiştir.

IBCS – Integrated Battle Command System

• Northrop Grumman tarafından geliştirilen sistem, çok katmanlı hava savunma mimarisinin merkezindedir.
• White Sands Missile Range gibi alanlarda gerçek hava tehditleriyle senaryolarda test edilmiştir.
• Donanım-içinde-test (hardware-in-the-loop) ve dijital ikiz (digital twin) teknikleri kullanılmıştır.

Red Team / Blue Team Tatbikatları

• C2 sistemleri, planlı olarak “Red Team” tarafından siber saldırıya uğratılırken “Blue Team” savunma reflekslerini test eder.
• Bu testlerde sistemin siber sınamaya dayanıklılığı, erken uyarı tepkisi ve kurtarma kabiliyeti değerlendirilir.

Gözlemci Entegrasyon Tatbikatları (Observer Integration Trials)

• Yeni gelişen sistemlerin mevcut C2 altyapılarıyla ne kadar entegre çalışabildiği sınanır.
• ABD, bu tarz testleri NATO ile birlikte, Avrupalı müttefikleriyle ortak tatbikatlarda gerçekleştirir (Steadfast Cobalt, CWIX vb).

Bu gerçek saha örnekleri, laboratuvar ortamında elde edilen test sonuçlarının operasyonel gerçeklikle uyumunu göstermek adına çok önemlidir. Bir sonraki bölümde, Türkiye için bu test altyapılarından çıkarılabilecek derslere ve yol haritasına odaklanacağız.

Türkiye Açısından Değerlendirme ve Yol Haritası

ABD örneğinden yola çıkıldığında, C2 sistemlerinin test edilmeden kullanılmasının operasyonel riskler taşıdığı açıkça görülmektedir. Türkiye, C2 yazılımları ve komuta sistemlerinde son yıllarda önemli atılımlar yapmış olsa da, bağımsız ve kurumsal bir test merkezine sahip değildir. Bu durum, birlikte çalışabilirlik, siber dayanıklılık ve entegrasyon seviyesini doğrudan etkileyebilir.

Mevcut Altyapı ve Sınırlamalar

• HAVELSAN ve ASELSAN, kendi sistemleri için iç test altyapıları kurmuş durumdadır, ancak bunlar tüm sistemleri kapsayan bağımsız yapılar değildir.
• TÜBİTAK BİLGEM, siber güvenlik testleri sunabilse de, C2 fonksiyonlarına özgü operasyonel test kabiliyetleri sınırlıdır.
• STANAG, NATO FMN gibi uluslararası standartlarla tam uyum testleri yapan kurumsal bir merkezi birim bulunmamaktadır.

Önerilen: “Milli C2 Test ve Değerlendirme Merkezi”

Türkiye için bağımsız, çok katmanlı ve müttefik uyumlu bir “Milli C2 Test ve Sertifikasyon Merkezi” kurulması stratejik bir gerekliliktir.

Temel Unsurlar

• Fonksiyonel test altyapısı (Yazılım işlev testi, harita-arayüz kontrolü)
• Gecikme ve yük test laboratuvarları (Gerçek zamanlı veri simülasyonları)
• Red Team / Blue Team alanları (Siber dayanıklılık test senaryoları)
• STANAG/FMNi test modülleri (Uluslararası uyumluluk kontrolü)
• Dijital ikiz test altyapısı (Simüle edilmiş harekât ortamında test)

Müttefik Entegrasyonu ve NATO Uyum Senaryoları

• Türk C2 sistemlerinin, NATO ile birlikte çalışabilirliğini test etmek için CWIX, Steadfast Cobalt gibi tatbikatlara teknik entegrasyon ekipleri gönderilmeli.
• Yurtiçinde kurulacak test merkezi, FMN (FMN, NATO bağlamında Federated Mission Networking)  gibi uyum test laboratuvarı içermeli.

Türkiye için anlamı

Türkiye’nin yerli C2 sistemlerini sahada etkin ve güvenli şekilde kullanabilmesi için, bu sistemlerin ulusal ve uluslararası standartlara göre test edilmesi hayati bir gerekliliktir. Kurulacak milli bir test merkezi, sadece teknik yeterlilik değil, aynı zamanda operasyonel egemenliğin teminatı olacaktır.

Gelecek Perspektifi – Yapay Zeka ve Yeni Nesil C2 Test Mimarisine Doğru

C2 sistemlerinin test edilmesi sadece bugünün operasyonel gereksinimlerini karşılamakla kalmayıp, gelecekteki çok alanlı harekât ortamlarına da uyum sağlamalıdır. Bu kapsamda Yapay zeka, dijital ikiz teknolojisi ve yeni NATO uyum standartları, bu dönüşümün merkezinde yer almaktadır.

Yapay Zeka Destekli Test Sistemleri

• Yapay zeka, C2 sistemlerinin karar alma süreçlerini analiz ederek şu senaryoları test edebilir:
  • Anormal emir zinciri tespiti
  • Önceden öğrenilmiş hata modellerine karşı otomatik uyarı sistemleri
  • Otonom karar destek sistemlerinin sınırlı çatışma senaryoları altında tepkisini ölçme

Dijital İkiz Tabanlı Test Ortamları

• C2 sistemlerinin sanal birer kopyası oluşturularak test edilmesini sağlar.
• Dijital ikiz ortamında:
  • Gerçek zamanlı sahra verisiyle test
  • Sınırsız sayıda harekât senaryosu
  • Entegre sensör/ağ/veri modellerinin sınava dahil edilmesi mümkün olur.

FMN v2.0 ve NATO Uyumlu Testler

• NATO’nun yeni nesil Federated Mission Networking (FMN) v2.0 doktrini, test sistemlerine yeni standartlar getiriyor.
• C2 test merkezleri artık şu unsurlara uyumlu olmalı:
  • STANAG 5568/4586 çerçevesinde test veri paketi desteği
  • Müttefik sistemlerle dinamik veri işleme
  • Ortak COP (Common Operational Picture) sentezi testleri

Otonom C2 Sistemleri ve Test Zorlukları

• Otonom karar veren C2 yapıları (AI C2 agent), klasik test yaklaşımlarıyla sınanamaz.
• Bu sistemler için “etki-temelli test senaryoları” geliştirilmelidir:
  • Emir-sonuç analizleri
  • İnsan-onaylı tepkisel sistem simülasyonları
  • Yüksek belirsizlik ortamlarında karar kalitesi ölçümü

Stratejik Çıkarsama

Gelecekteki harp alanları, karar alma süreçlerini otonom sistemlere bırakan, çok kaynaklı bilgi akışına göre anında hareket edebilen bir yapıya doğru ilerlemektedir. Bu ortamda, C2 sistemlerinin test edilme şekli de evrim geçirmelidir. Yapay zekâ, dijital simülasyonlar ve uyarlanabilir test mimarileri, C2’nin geleceği için hayati unsurlar haline gelecektir. Kullanılacak C2 sistemlerinin başarısı, verimliliği ve güvenilirliği için bunlar yapılması gerekenler…