Blue UAS ve Mesh Radio: Drone Hava Sahasının Geleceği

ABD, güvenilir Blue UAS platformlarını mesh radio ve CLUE UTM sistemiyle entegre ederek geleceğin “dost–düşman ayrımı” yapan drone hava sahasını test etti. Bu adım, hem askerî hem sivil hava sahası yönetimi için kritik bir eşik anlamına geliyor.

Neden Önemli?

• Askerî tarafı: Savaşta sahadaki küçük drone’ların güvenli kontrolü, dost–düşman ayrımı ve EW/siber saldırılara rağmen bağlantıyı sürdürebilmesi mümkün olabilir.
• Sivil tarafı: FAA’nin gelecekteki “drone trafik kontrolü” için örnek. Yani nasıl uçaklar için hava trafik kontrolü varsa, küçük drone’lar için de buna benzer bir sistem kuruluyor.

Kısaca: Bu deneme, dünyanın neresinde olursa olsun askeri veya sivil drone’ların güvenli, izlenebilir ve yönetilebilir şekilde uçmasını sağlayacak bir “küresel trafik yönetimi” vizyonunun testi oldu.

Blue UAS: Güvenilir Drone Listesi

Pentagon’un başlattığı Blue UAS programı, ABD Savunma Bakanlığı tarafından güvenilir bulunan ve siber/arka kapı riski taşımayan drone platformlarını kapsıyor. Bu sayede savaş ortamında “hangi drone dost, hangisi tanımsız” ayrımı yapılabiliyor. Özellikle Skydio X2D ve eBee VISION gibi küçük taktik İHA’lar, bu kapsamda güvenli uçuş sertifikası aldı.

Kullanılan Teknolojiler

CLUE UTM sistemi (AFRL geliştirdi): Hava sahasında drone’ları izlemek, ayırmak (deconfliction), FAA kurallarına uyum ve dost–düşman ayrımı yapmak için bir yazılım.

Blue UAS platformları: ABD’nin “güvenilir/DoD onaylı” drone listesi (ör. AgEagle eBee VISION, Skydio X2D).

Somewear Node cihazı: Aynı anda uydu + mesh radyo + hücresel bağlantı kuran küçük kutu. Telemetriyi (uçuş verilerini) toplayıp komuta merkezine güvenli şekilde gönderiyor.

SRoC (Soldier Robotic Controller): Askerlerin elinde kullandığı joystick tarzı kontrol cihazı.

QGC-Gov: Drone kontrol yazılımı, DoD uyumlu.

Nasıl Çalıştı?

Drone’lar uçuşa başlamaları ile beraber telemetri verilerini toplanır. Bu veriler Somewear Node üzerinden mesh radyo + uydu + hücresel ağla CLUE UTM yazılımına aktarılır. CLUE sistemi bu verileri başka sensörlerle (ADS-B, radar, karşı-UAS sistemleri) birleştirip füzyon ederek drone hava resmini (drone air picture) oluşturur.
Sonuç: Komuta merkezi, hangi drone güvenilir (Blue UAS), hangisi yabancı/anormal net şekilde gördü.

Hangi Drone Kategorilerine Kadar Telemetri Alınıyor?

Blue UAS kapsamı öncelikle küçük taktik sınıf (Group 1–3) İHA’lar için:

• • Group 1: Mikro/Nano (0–20 lb, kısa menzil → örn. Skydio X2D, DJI boyutunda)
  • Group 2: Küçük taktik (21–55 lb, daha geniş görev → örn. eBee Vision)
  • Group 3: Orta taktik (56–1320 lb, daha uzun uçuş → Freefly Astro gibi)

Şu anda Group 4–5 (Predator, Reaper, Global Hawk gibi) büyük İHA’lar zaten MQ serisi gibi kendi askeri kontrol altyapısına bağlı.

Yani CLUE + Somewear Node çözümü daha çok küçük–orta taktik droneları kapsıyor (cephede, üs korumada, keşif/saldırı amaçlı sürü dronlar).

Somewear Node Nedir?

• Somewear Labs (ABD, San Francisco) tarafından geliştiriliyor ve sistemin önemli bir parçasıdır.
• Orijinal ürünleri Somewear Global Hotspot: özel kuvvetler, arama-kurtarma, outdoor için “çoklu ağ” (satcom + LTE + mesh) üzerinden mesaj/konum aktaran küçük kutu.
• Şimdi DoD için “Node” haline getirildi → Blue UAS Framework listesine alındı. Yani DoD’nin “kritik bileşen” olarak kabul ettiği güvenilir iletişim cihazlarından birisidir

Füzyon Nerede Oluyor?

Somewear Node’un rolü:

• • Telemetriyi alır, mesh + satcom + LTE üzerinden enterprise network ağına yollar.
  • Kendisi basit routing + relay + güvenlik sağlar → füzyon yapmaz.

Füzyonun asıl merkezi:

• • CLUE UTM yazılımı (AFRL geliştirdi).
  • Orada UAS telemetrisi + ADS-B + radar + C-UAS sensörleri birleşiyor. CLUE, esasen veri füzyon merkezi. Çıkışı API/arayüz üzerinden diğer sistemlere aktarılabiliyor.
  • Ortaya çıkan şey: ortak drone hava resmi (common drone air picture).

Kısaca:
Node = taşıyıcı (güvenli boru hattı)
CLUE UTM = füzyon merkezi

Kritik Avantaj

Somewear Node sayesinde küçük drone’un telemetri verisi, ister dağlık Afganistan’da olsun ister New York’ta, aynı şekilde güvenli kanalla komuta merkezine ulaşıyor.  CLUE yazılımı bunları radar/sensörlerle birleştirip dost–düşman ayrımı yapıyor.

Mesh Radio: Kesintisiz Bağlantı

Klasik ağlarda her cihaz baz istasyonuna bağlanırken, mesh ağında her cihaz hem verici hem de röle görevi görüyor. Bu sayede:

• Bağımsızlık: Merkezsiz iletişim ağlanır.

• Dayanıklılık: Bir bağlantı kopsa bile data trafiği diğer dronlardan akar.

• Menzil Genişleme: Her drone bir “röle noktası” olur.

Askerî ortamda mesh radio, elektronik harp ve GPS karıştırmaya karşı iletişim güvenliği sağlıyor.

CLUE UTM ile Entegrasyon

Haziran 2024’te New York’taki FAA test alanında yapılan denemelerde, Somewear Node cihazları kullanılarak telemetri verileri mesh + satcom + LTE üzerinden CLUE UTM sistemine aktarıldı.

CLUE, bu verileri ADS-B sinyalleri, radarlar ve karşı-UAS sensörleriyle birleştirerek ortak hava resmi çıkardı. Böylece:

• Blue UAS → Dost

• Blue dışı → Tanımsız / Potansiyel tehdit
  olarak işaretlendi.

Bu, klasik IFF (Identification Friend or Foe) mantığının drone dünyasına uyarlanmış hali.

Stratejik Yansımalar

Askerî Alanda: Cephede sürü dronelarla birlikte hareket eden Blue UAS’lar, dost olarak sistemde görünürken, entegrasyon dışı dronelar “potansiyel tehdit” kategorisine giriyor. Bu, üs savunması ve angajman kararları için kritik.

Sivil Alanda: Gelecekte şehirlerde ticari dronelar (ör. teslimat İHA’ları), Blue UAS listesinde olacak. FAA sistemine entegre edilen bu araçlar güvenle uçabilecek. Tanımsız dronelar ise otomatik uyarı yaratacak.

Sonuç

Blue UAS, mesh radio ve CLUE UTM entegrasyonu, geleceğin drone hava sahası için hem güvenlik hem de operasyonel verimlilik sağlıyor. ABD’nin bu adımı, savaş alanında dost–düşman ayrımını kolaylaştırırken, sivil alanda da düzenli ve güvenli drone trafiğinin önünü açıyor.