ABD, Alaska Yakınında Rus Il-20M Uçağını Engelledi
NORAD, Rus Il-20M elektronik istihbarat uçağını Alaska ADIZ’de tespit etti. F-16’lar, uluslararası hava sahasında uçağı izleyip refakat etti. Arktik’te gerilim sürüyor
Alaska ADIZ’de Rus Il-20M Tespiti ve Müdahale
20 Ağustos 2025’te, Kuzey Amerika Havacılık ve Uzay Savunma Komutanlığı (NORAD), Alaska Hava Savunma Tanımlama Bölgesi’nde (ADIZ) bir Rus Il-20M elektronik istihbarat uçağının tespit edildiğini ve izlendiğini duyurdu. NATO tarafından “Coot-A” olarak adlandırılan uçak, ABD veya Kanada’nın egemen hava sahasına girmeden uluslararası hava sahasında faaliyet gösterdi. Bu olay, Rus askeri uçaklarının Alaska ADIZ’sine düzenli yaklaşımlarının bir örneği olarak Kuzey Amerika kuvvetlerinin rutin yanıtını tetikledi.
NORAD, iki F-16 savaş uçağı ve bir KC-135 tankerinin uçağı tanımlamak, izlemek ve refakat etmek için gönderildiğini bildirdi. Operasyon, uluslararası havacılık kurallarına uygun şekilde yürütülerek Kuzey Amerika hava sahasının güvenliğini sağlama kabiliyetini bir kez daha ortaya koydu.
Hava Savunma Tanımlama Bölgesi (ADIZ), egemen hava sahası olmamakla birlikte, ulusal sınırların ötesinde erken izleme ve tanımlama için oluşturulan bir önlem alanıdır. Bu bölge, şüpheli yabancı askeri uçuşların tespitini sağlayarak kıta güvenliğini güçlendiriyor. Il-20M’nin varlığı, Arktik bölgesinin Moskova ile Washington arasındaki stratejik rekabetteki artan önemini vurguluyor. NORAD, bu tür uçuşların düzenli olduğunu ve doğrudan tehdit oluşturmadığını belirtse de olaylar Rusya ile Kuzey Amerika arasındaki stratejik güvensizlik iklimini yansıtıyor. Bu müdahale, NORAD’ın hızlı tepki kabiliyetini ve sürekli tetikte olma durumunu gösteriyor.
Il-20M’nin Teknik Özellikleri ve Operasyonel Rolü
Ilyushin Tasarım Bürosu tarafından Il-18D sivil uçağından geliştirilen Il-20M, 1968’de ilk uçuşunu yaptı ve 1969’da hizmete girdi. Elektronik sinyalleri toplama, analiz etme ve gerçek zamanlı veri aktarma amacıyla tasarlandı. Uçak, iletişim istihbaratı (COMINT) ve elektronik istihbarat (ELINT) toplama görevlerinde uzmanlaşmıştır. Temel özellikler şunlar:
-
Görev Sistemleri:
-
Igla-1 yan bakışlı havadan radar (SLAR), gövde altında yer alan bir kaplamada.
-
A-87P panoramik kamera ve kızılötesi sensörler.
-
Vischnya, SRS-4 Romb ve Kvadrat-2 sistemleri ile düşman radar ve iletişim emisyonlarını tespit.
-
-
Performans:
-
Motor: Dört Ivchenko AI-20M turboprop, her biri 4.250 beygir.
-
Maksimum hız: 685 km/s, seyir hızı: 650 km/s.
-
Menzil: 4.300 km, havada kalma süresi: 10 saat.
-
-
Fiziksel Özellikler:
-
Uzunluk: 36 m, kanat açıklığı: 37,5 m, yükseklik: 10,1 m.
-
Mürettebat: 13 (8 istihbarat uzmanı, 5 uçuş personeli).
-
-
Operasyonel Rol:
-
Silahsız, bilgi üstünlüğü sağlama.
-
Afganistan ve Suriye gibi çatışmalarda vuruş koordinasyonu ve savaş alanı değerlendirmesi.
-
Il-20M, modern savaşta düşman radar ve iletişim sinyallerini tespit ederek komuta merkezlerine kritik veriler sağlar. Suriye’de, Rus hava operasyonlarını desteklemek için kullanıldı ve düşman hava savunma sistemlerinin yerini belirlemede etkili oldu. Alaska ADIZ’deki varlığı, Rusya’nın Kuzey Amerika kıyılarındaki istihbarat toplama faaliyetlerini sürdürdüğünü gösteriyor.
Stratejik ve Operasyonel Etkiler
NORAD’ın müdahalesi, Alaska ADIZ’sinde Rus uçuşlarının düzenli bir model olduğunu doğruluyor. Bu uçuşlar, NORAD’ın F-16’lar ve tanker uçaklarıyla görsel tanımlama ve sürekli izleme yaparak yanıt verdiği rutin bir etkinlik. Ancak, Il-20M’nin elektronik istihbarat kabiliyeti, bu uçuşların yalnızca sembolik olmadığını, aynı zamanda ABD ve Kanada’nın savunma sistemlerini test etme ve veri toplama amacı taşıdığını gösteriyor. NORAD, çok katmanlı savunma mimarisiyle (uydular, yer ve hava tabanlı radarlar, savaş uçakları) bölgedeki tüm hava aktivitelerini hızla tespit ederek uygun tepki seçeneklerini mobilize ediyor.
Arktik, son yıllarda artan jeopolitik önemle, Rusya ve Kuzey Amerika arasındaki stratejik çekişmenin merkezi haline geldi. Rusya’nın Kuzey Kutbu’ndaki askeri varlığını güçlendirmesi, denizaltı ve hava devriyelerini artırması, NORAD’ın sürekli tetikte olmasını gerektiriyor. 20 Ağustos olayı, Kuzey Amerika’nın hava savunma sisteminin hızlı yanıt kabiliyetini ve kıta güvenliğini koruma konusundaki kararlılığını bir kez daha ortaya koydu. Ayrıca, bu olaylar, ABD-Rusya ilişkilerindeki devam eden gerilimlerin ve Arktik’in stratejik bir arena olarak öneminin altını çiziyor. NORAD, gelecekteki benzer olaylara karşı hazırlıklı olduğunu ve çok uluslu savunma ağını güçlendirmeye devam edeceğini vurguladı.
