İsveç, ASC 890 Erken Uyarı Uçağını Ukrayna’ya Devretti
İsveç’in ASC 890 uçağı Ukrayna’nın hava savunmasını güçlendiriyor. Erieye radarıyla donatılan uçak, Rus füzelerine ve İHA’lara karşı hava sahasını koruyor.
İsveç-Ukrayna Savunma İş Birliği ve ASC 890 Transferi
24 Ağustos 2025’te, Ukrayna Başbakanı Denys Shmyhal, İsveç hükümetine ASC 890 radar keşif ve kontrol uçağını devrettiği için teşekkürlerini sundu. Bu açıklama, İsveç Savunma Bakanı Pål Jonson’ın 23 Ağustos’ta Kiev’e gerçekleştirdiği ziyaretin ardından geldi. Ziyaret sırasında, iki ülke arasında savunma ekipmanı ortak üretimi, teknoloji paylaşımı, pilot ve bakım personeli eğitimi için bir niyet mektubu imzalandı.
Shmyhal, askeri havacılık iş birliğinin anlaşmanın temel unsurlarından biri olduğunu ve ASC 890 transferinin Ukrayna’nın hava sahasını izleme ve kontrol etme kabiliyetini dönüştüreceğini vurguladı. Transfer, İsveç’in 29 Mayıs 2024’te duyurduğu, 1,25 milyar dolar değerindeki 16. destek paketinin bir parçası. Bu paket, AIM-120 AMRAAM füzeleri, Pbv 302 zırhlı personel taşıyıcılar, 155 mm topçu mühimmatı, daha önce teslim edilen ekipmanların bakımı ve eğitim desteğini içeriyor.
İsveç, Norveç ve Danimarka ile birlikte PURL girişimi kapsamında Ukrayna’ya 486 milyon dolarlık fon sağladı. Bu girişim, Ukrayna’nın hava savunma kabiliyetlerini güçlendirmeyi hedefliyor. ASC 890’in devri, Ukrayna’nın F-16 savaş uçakları ve NASAMS hava savunma sistemleriyle entegrasyonunu desteklemek için planlandı. İsveç Savunma Bakanlığı, Mart 2025’te transferin program dahilinde ilerlediğini ve F-16 sistemleriyle uyumluluk için modifikasyonların tamamlandığını belirtti.
Ancak Ukrayna Savunma Bakanlığı, RBC-Ukraine’e fiziksel teslimatın henüz doğrulanmadığını bildirdi. Uçağın, uzun menzilli hava ve deniz hedeflerini tespit ederek Ukrayna’nın savunma kapasitesini dönüştürmesi bekleniyor. Eğitim programları, İsveç’te pilot, mürettebat ve bakım personeli için devam ediyor, bu da uçağın operasyonel hazırlığını hızlandırıyor.
ASC 890’in Teknik Özellikleri ve Kabiliyetleri
ASC 890 (Saab 340 AEW&C veya S 100B Argus), Saab 340 bölgesel yolcu uçağı temel alınarak Saab AB tarafından erken uyarı ve kontrol (AEW&C) platformu olarak geliştirildi. 1980’lerde Fairchild Aircraft ile iş birliği içinde tasarlanan Saab 340, 1983-1999 arasında 450’den fazla üretildi. ASC 890, Erieye PS-890 radar sistemiyle donatılmış olup, uygun maliyetli bölgesel gözetleme sunar. Temel teknik özellikler şunlar:
-
Fiziksel Özellikler:
-
Uzunluk: 20,57 m, kanat açıklığı: 21,44 m, yükseklik: 6,97 m.
-
Ağırlık: 13.155 kg (maksimum kalkış).
-
Mürettebat: 6-8 (2 pilot, 4-6 radar/komuta operatörü).
-
-
Tahrik Sistemi:
-
Motor: İki General Electric CT7-9B turboprop, her biri 1.870 beygir.
-
Maksimum hız: 530 km/s, seyir hızı: 470 km/s.
-
Dayanıklılık: 5+ saat uçuş, maksimum irtifa: 7.620 m.
-
-
Erieye PS-890 Radarı:
-
Komuta ve Kontrol Sistemleri:
-
Link 16 veri bağıyla NATO uyumluluğu.
-
Güvenli ses iletişimi, modernize yazılım, operatör konsolları.
-
Hava savunma ağlarıyla entegrasyon, F-16 ve NASAMS için hedef atama.
ASC 890’ın kalbinde Ericson PS-890 Erieye radarı yer alır; bu radar, üst gövde boyunca sabit, uzunlamasına bir “denge ışını” kaplamasına monte edilmiş aktif elektronik taramalı bir dizidir ve 350-400 kilometreye kadar olan mesafelerdeki hedefleri izleyebilir. (Resim kaynağı: NATO Hava Komutanlığı)
-
-
Ek Özellikler:
-
Karadeniz üzerinde deniz gözetimi.
-
Düşük radar izi ve optimize aerodinamik tasarım.
-
Erieye radarı, E-3 Sentry gibi döner dome radarlara kıyasla daha az sürüklenme ve ağırlık sunar, ancak önde ve arkada kapsama boşlukları bırakır. Elektronik tarama, tehdit sektörlerine öncelik vererek geniş alan kapsamasını korur. ASC 890, Baltık Denizi’nde İsveç Hava Kuvvetleri tarafından 2010’dan beri kullanılıyor ve NATO hava savunma ağlarıyla uyumluluğuyla biliniyor.
Stratejik ve Operasyonel Etkiler
ASC 890, Ukrayna’nın hava savunmasını dönüştürecek bir kabiliyet sunuyor. Alçak uçan seyir füzeleri ve İHA’lar, arazi maskelemesi nedeniyle yer radarlarıyla tespit edilmesi zor hedeflerdir. ASC 890’in yüksek irtifa bakışı, 350-400 km menzilde bu tehditleri tespit ederek Karadeniz’deki hareketliliği artırıyor. Uçağın yüzlerce hedefi eşzamanlı izleme kabiliyeti, komutanlara gelişmiş bir savaş alanı resmi sunuyor. Link 16 veri bağı, ASC 890’in F-16’lar ve NASAMS bataryalarıyla gerçek zamanlı veri paylaşmasını sağlayarak hedef tespiti, önceliklendirme ve angajman koordinasyonunu iyileştiriyor. Bu entegrasyon, Ukrayna’nın sınırlı sayıdaki önleme araçlarının etkinliğini maksimize ediyor.
İsveç’in yalnızca iki ASC 890’e sahip olduğu düşünüldüğünde, bir veya her ikisinin devri önemli bir taahhüt. Polonya’nın 2023’te iki ikinci el Saab 340 AEW uçağı için 52 milyon avro ödemesi, programın mali ölçeğini gösteriyor. ASC 890’in tahmini değeri 30 milyon dolar civarında olup Ukrayna’ya sağladığı kabiliyet, teslim edilen diğer Batı sistemlerinin etkinliğini artırıyor.
Ukrayna, pilot ve bakım personeli eğitimini İsveç’te sürdürerek operasyonel hazırlığı hızlandırıyor. Ancak AEW platformlarının yüksek değerli hedefler olması nedeniyle, Rus uzun menzilli füzeleri ve hava önleyicilerine karşı koruma kritik. Ukrayna, uçağı batı bölgelerinde konuşlandırabilir ve İsveç’in 30 dakikalık yer uyarısı pratiğini benimseyerek savunmasızlığı azaltabilir.
İsveç, GlobalEye (Bombardier Global 6000 tabanlı Erieye ER radar) filosuna geçiş yaparak ASC 890’in devriyle oluşan boşluğu dolduruyor. NATO, Ukrayna sınırları dışında AEW uçuşları yürütse de görüş hattı ve menzil kısıtlamaları bu görevleri sınırlıyordu. ASC 890’in Ukrayna hava sahasında çalışması, daha otonom ve entegre bir hava savunma yapısı sağlıyor.
İsveç-Ukrayna iş birliği, ortak üretim ve teknoloji paylaşımıyla Ukrayna’nın savunma sanayiini güçlendirirken bölgesel güvenliğe katkı sunuyor. ASC 890, Rus hava tehditlerine karşı Ukrayna’nın savunma kapasitesini dönüştürerek, F-16’lar ve yer tabanlı sistemlerle sinerji yaratıyor. Bu transfer, Ukrayna’nın hava sahasını koruma ve Karadeniz’deki stratejik çıkarlarını savunma kabiliyetini önemli ölçüde artırıyor.
