FCAS Ortaklığını Eleştirdi: “Bir Şeyler Yolunda Gitmiyor”

Dassault CEO’su FCAS Ortaklığını Sert Sözlerle Eleştirdi: “Bir Şeyler Yolunda Gitmiyor”

Dassault Aviation CEO’su Éric Trappier, Avrupa’nın altıncı nesil savaş uçağı geliştirme programı olan Future Combat Air System (FCAS) projesinde Airbus ile yürütülen iş birliğini sert şekilde eleştirdi. Fransız Ulusal Meclisi Savunma Komisyonu’nda konuşan Trappier, “Bir şeyler yolunda gitmiyor. Bu nedenle gözden geçirilmesi gerekiyor,” diyerek programın yönetiminde ciddi sıkıntılar yaşandığını vurguladı.

FCAS’ta Süregelen Paylaşım Tartışmaları

Fransa, Almanya ve İspanya’nın Aralık 2022’de Dassault Aviation, Airbus, Indra Sistemas ve Eumet ile imzaladığı 3.2 milyar euroluk anlaşma, FCAS’ın 1B fazını kapsıyor. Bu aşama, teknoloji geliştirme ve genel tasarım sürecini içeriyor. Programın merkezinde yer alan Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF) için Dassault baş yüklenici olurken, Airbus Almanya ve İspanya adına ana ortak olarak yer alıyor.

Ancak Trappier’e göre taraflar arasında iş bölümü konusundaki sürtüşmeler sürecin önündeki en büyük engel. “Sürekli yeniden müzakere etmek zorunda kalıyoruz. Bu da programı yavaşlatıyor,” diyen Trappier, karar alma süreçlerinde Dassault’un yalnızca üçte bir oy hakkına sahip olmasını da eleştirdi. Airbus’tan Yanıt: “İlerleme Kaydedildi”

Airbus ise Defence News’e gönderdiği açıklamada, FCAS programında “önemli ilerleme kaydedildiğini” belirterek, 1B fazı kapsamında konsept seçiminin tamamlandığını vurguladı. Airbus, FCAS’ın Avrupa savunma sanayisinin omurgasını oluşturduğunu ve programın stratejik özerklik açısından hayati öneme sahip olduğunu ifade etti.

Dassault: nEUROn Modeli Gibi Olmalıydı

Trappier, FCAS’ın mevcut dağınık yapısının aksine, Fransa liderliğinde yürütülen nEUROn insansız savaş uçağı projesini örnek göstererek, başarılı iş birliğinin anahtarının net liderlik ve yetenek odaklı paylaşım olduğunu savundu. Trappier, “Coğrafi geri dönüş (geo return) esasına dayalı paylaşım modeli, Avrupa iş birlikleri için ölümcül olabilir” diyerek ülke bazlı iş payı takıntısının projeyi çıkmaza soktuğunu belirtti.

FCAS’ın Stratejik Hedefleri ve Nükleer Rol

Fransa’nın nükleer caydırıcılık görevini de üstlenecek bir uçak istediğini söyleyen Trappier, “Bu görev, hiçbir yabancı ülkenin kısıtlamasına tabi olmadan yerine getirilmeli. Aksi, FCAS’ı sona erdirme sebebidir,” dedi. Fransız uçak gemisinden kalkabilecek kapasite de NGF için olmazsa olmazlar arasında yer alıyor.

Dassault CEO’su, FCAS projesinin başarılı olmaması durumunda Fransa’nın tek başına da altıncı nesil bir savaş uçağı geliştirme kabiliyetine sahip olduğunu belirterek, “İş birliğine açığım ama bu uçağı yapacak yetenekler bende mevcut,” ifadelerini kullandı.

Rafale F5 Standardı: Geleceğin Savaş Uçağına Geçiş

Fransa’nın Rafale savaş uçağı için geliştirdiği F5 standardı, 2030-2035 döneminde hayata geçmesi planlanan yüksek teknoloji yükseltmelerini kapsıyor. Bu standart ile uçağın çoklu platformlarla bağlantılı hareket etmesi, yani dijital savaş ağlarıyla entegre olması sağlanacak. En dikkat çeken yeniliklerden biri ise, Rafale F5’in insansız sadık kanat adamı (loyal wingman) konseptiyle birlikte görev yapabilmesi.

Dassault’un nEUROn insansız hava aracı deneyiminden ilhamla geliştirilecek bu yeni sistem, hem hava üstünlüğünü pekiştirecek hem de insan pilotun yükünü azaltacak. F5 versiyonu, FCAS öncesi bir köprü işlevi görerek Fransız hava kuvvetlerinin dijitalleşme ve otonomi hedeflerine katkı sağlayacak.

FCAS mı, Tek Yol mu?

Dassault’un iş birliği çağrılarına rağmen, Trappier FCAS’taki mevcut üçlü ortaklık modelinin sürdürülebilirliğini sorguluyor. “Eğer bu yapı devam ederse, Rafale size ucuz görünecek,” diyerek projenin potansiyel maliyet artışına da dikkat çekiyor. Fransa’nın 2024 başında 42 Rafale için 5 milyar euroyu aşan siparişi, Dassault’un Fransa içindeki pozisyonunu da güçlendiriyor.

Dassault, FCAS’ın ikinci fazına geçilmesi ve 2029’da ilk uçuşunu gerçekleştirmesi için hazır olduklarını söylüyor. Ancak Trappier’e göre, bu hedefe ulaşmak için siyasi düzeyde net bir yönlendirme ve iş bölümünde sadeleşme şart.

FCAS ve GCAP/FGCAS: İki Ayrı Avrupa Projesi

İtalya ve İngiltere, FCAS (Future Combat Air System) projesine doğrudan dahil değiller. Bunun sebebi, İngiltere’nin Almanya-Fransa liderliğindeki FCAS’ten ayrı olarak GCAP (Global Combat Air Programme) adlı farklı bir altıncı nesil savaş uçağı programına öncülük etmesi. Bu projeye Japonya ve İtalya da stratejik ortak olarak katıldı.

GCAP/FGCAS (Future Global Combat Air System) şu an için İngiltere (BAE Systems), İtalya (Leonardo) ve Japonya (Mitsubishi Heavy Industries) arasında yürütülen bir konsorsiyumla hayata geçiriliyor. Bu proje içinde geliştirilen savaş uçağı genellikle “Tempest” olarak anılıyor ve FCAS’teki NGF’ye benzer şekilde ileri teknolojilere sahip olacak.

Her iki proje de Avrupa (ve Asya) ülkelerinin altıncı nesil savaş uçakları alanındaki bağımsızlığını artırmak amacıyla yola çıkmış olsa da stratejik vizyon, endüstriyel yapı ve siyasi tercihler bu ayrılığı doğurdu.