6M irtifa sınıflamasına İsrail ve Ukrayna tarafından bakış

Geçtiğimiz aylarda DefenceTrend’de yayımladığımız “6M Hava Uzay Savaşı Modeli: İrtifa Esaslı Sınıflandırma” başlıklı analizimizde, modern hava savaşlarının yalnızca jetler, uçaklar, füzeler ve klasik hava savunma sistemlerinden ibaret olmadığını, artık mini dronlardan hipersonik füzelere ve uzay tabanlı platformlara kadar genişleyen çok katmanlı bir yapıya dönüştüğünü ortaya koymuştuk.

Bu çerçevede geliştirdiğimiz 6M Modeli, hava-uzay muharebelerini irtifaya dayalı altı ayrı kategoriye ayırarak (Mikro, Mini, Middle, Makro, Mass ve Milky) geleceğin savaş ortamını anlamak için yeni bir referans noktası sundu. Analistlere konuyu analiz edebilmeleri için bir araç olmasını amaçladık.

6M Hava-Uzay Savaşı Modeli – Katmanlara Göre Savunma Sistemleri

Burada şunu net görüyoruz:

• M-1 / M-2 (alçak katmanlar) → optik, jammer ve SHORAD ağırlıklı, çok hızlı reaksiyonlu sistemler.
• M-3 / M-4 (orta-yüksek katmanlar) → SAM sistemleri + radar ağları; klasik jet/helikopter tehditleri burada çözülüyor.
• M-5 (Mass) → hipersonik ve balistik tehditlere özel, en pahalı ve stratejik sistemler.
• M-6 (Milky) → uzayda caydırıcılık; uydulara karşı ASAT + elektronik harp karışımı.

Vaka Analizleri – Katmanlar Arası Tehdit Akışkanlığı

Ukrayna – Rusya Savaşı (2022–2025)

M-1/M-2 (0–100 m / 100-500 m):

• Rusya tarafı: FPV dronlar ve kamikaze sistemler (Lancet, Orlan) yoğun şekilde kullanıldı. Bu araçlarla cephe hattındaki siperler, zırhlı araçlar ve topçu bataryaları hedef alındı.
• Ukrayna tarafı: Anti-drone jammer’lar, taşınabilir radarlar ve mobil SHORAD çözümleriyle karşılık verdi. Ancak cepheye yakın alanlarda Rus dronları birçok noktada Ukrayna zırhlılarını imha etmeyi başardı.

M-3 (500–3.000 m ):

• Rusya tarafı: Ka-52 ve Mi-28 taarruz helikopterleri, alçak irtifa destek görevlerinde sıkça devreye sokuldu. Hedef, Ukrayna mevzilerini bastırmak ve zırhlı birliklere yakın hava desteği sağlamaktı.
• Ukrayna tarafı: MANPADS (Stinger, Igla) ile bu helikopterlere karşı yoğun savunma yapıldı. Çok sayıda Ka-52 bu irtifada düşürüldü. Bu da M-3 katmanında Ukrayna’nın avantaj sağladığı nadir alanlardan biri oldu.

M-4/M-5 (3.000–10.000 m)/ (10.000-120.000 m):

• Rusya tarafı: İskander balistik füzeleri, Kalibr seyir füzeleri ve Kinzhal hipersonik füzeleriyle Ukrayna şehirleri ve kritik altyapısı vuruldu. Amaç, Ukrayna’nın hava savunma doygunluğunu zorlamak ve stratejik caydırıcılık yaratmaktı.
• Ukrayna tarafı: Batı’dan sağlanan Patriot PAC-3, NASAMS ve IRIS-T SLM sistemleriyle bu füzelerin büyük bölümü engellendi. Özellikle 2023’te Patriot’un Kinzhal hipersoniğini düşürmesi, Mass katmanında kritik bir dönüm noktası oldu.

M-6 (120.000- Üzeri):

• Rusya tarafı: GLONASS uydu ağı ve askeri keşif uydularıyla füze yönlendirmesi ve istihbarat sağladı. Ayrıca Starlink benzeri Ukrayna ağlarını elektronik harp ile bastırmaya çalıştı.
• Ukrayna tarafı: ABD ve NATO desteğiyle Starlink LEO uydu ağı üzerinden komuta-kontrol sağladı. Ayrıca ABD’nin SBIRS erken uyarı uyduları, Rusya’nın balistik fırlatmalarını tespit ederek Ukrayna savunmasını önceden bilgilendirdi.

“6M Hava Savaşı Modeli”, yalnızca bir sınıflandırma değil, aynı zamanda geleceğin çok katmanlı savaş ortamında durumsal farkındalık ve operasyonel üstünlük için geliştirilen yeni bir bakış açısıdır. ”

İran – İsrail Çatışmaları (2024–2025)

M-1/M-2 (0–500 m / 0–1.640 ft):

• İran tarafı: Hizbullah üzerinden mini dron sürüleri ve kamikaze İHA’lar kullanılarak kuzey İsrail’de düşük irtifadan yoğun saldırılar düzenlendi. Amaç, radar kör noktalarını aşarak şehir merkezlerine kadar sızabilmekti.
• İsrail tarafı: C-RAM, Iron Dome ve mobil SHORAD sistemleriyle bu saldırıların önemli bir kısmı engellendi. Ancak düşük irtifanın radarlar için zor bir alan olması nedeniyle bazı dronlar hedeflerine ulaştı.

M-3 (500–1.500/3.000 m / 1.640–5.000/10.000 ft):

• İran tarafı: Sınır hattında helikopter dronlar ve taktik kamikaze platformları devreye sokularak, İsrail’in sınır güvenliği test edildi. Bu araçlar, orta irtifada ani saldırı ve taciz için kullanıldı.
• İsrail tarafı: SHORAD ağını devreye sokarak bu araçları etkisiz hale getirdi. Ancak İran da aynı anda elektronik karıştırma unsurlarıyla İsrail radarlarını zorladı.

M-4/M-5 (3.000–120.000 m / 10.000–393.000 ft):

• İran tarafı: Balistik füzeler (Şahab, Emad) ve uzun menzilli seyir füzeleriyle İsrail’in kritik altyapısı hedef alındı. Bu saldırılar, İsrail’in hava savunma katmanlarını doygunluğa zorlamak amacıyla yapıldı.
• İsrail tarafı: Arrow-3, David’s Sling ve Patriot sistemleriyle bu füzelerin büyük bölümü imha edildi. Burada özellikle Arrow-3’ün 100 km üzeri irtifada gerçekleştirdiği önleme, Mass ile Milky arasında kritik bir savunma köprüsü kurdu.

M-6 (120 km+ / 393.000 ft+):

• İran tarafı: Kendi uydu sistemlerini (Noor-1, Noor-2) istihbarat amaçlı kullanarak saldırıların hedef koordinatlarını doğrulamaya çalıştı. Ayrıca elektronik harp kapasitesiyle İsrail’in uydu haberleşmesini bozmaya yönelik girişimlerde bulundu.
• İsrail tarafı: Ofek keşif uyduları ve ABD’nin SBIRS erken uyarı sistemleri üzerinden İran’ın balistik fırlatmalarını tespit ederek savunma sistemlerini önceden hazırladı. Böylece Milky katmanı doğrudan Mass füze savunmasına entegre edildi.

Analitik Yansıma: İran–İsrail çatışması, alçak irtifada sürü dron + yüksek irtifada balistik kombinasyonunu aynı anda kullandı. Bu da 6M modelinin çok katmanlı savunma analiz ihtiyacını net ortaya koydu.

Her Katman, Farklı Bir Tehdit

Mikro ve Mini Hava Savaşları, alçak irtifada sessizce ilerleyen dronlar, kamikaze sistemler ve bunlara karşı geliştirilen düşük irtifa hava savunma çözümleriyle öne çıkıyor. FPV dronlar ve loitering mühimmatlar artık cephe hattında siperin üstünde beliriyor.

Middle seviyede, Apache, Ka-52 ve T129 ATAK gibi helikopterler, 1000 metreye kadar alçak uçuşla hedefe yakınlaşırken, MANPADS ve SHORAD sistemleri karşı saldırı başlatıyor.

Makro savaş, F-35 gibi modern savaş jetlerinin üstünlük mücadelesi verdiği, Patriot ve S-400 gibi hava savunmalarının aktifleştiği klasik yüksek irtifa çatışmasıdır.

Mass Hava Savaşı başlıyor: hipersonik füzeler, B-21 Raider gibi stratejik bombardıman uçakları ve hatta uzay destekli müdahale unsurları bu aşamada devreye giriyor.

En üstte Milky yani Uzay savaşları başlıyor. Otonom uydular ve uydu angajmanları bu katmanda gerçekleşiyor. Uzay uçakları ve uzay gözetleme bu katmanın faaliyetleri

Genel Çıkarım

6M modeli, katmanlar arasında sert duvarlar çizmediği gibi tehditlerin çoğu zaman birden fazla irtifaya aynı anda dokunduğunu ortaya koyar. Ukrayna savaşı bu durumun en çarpıcı örneğidir; M-1’den M-6’ya kadar tüm katmanların eş zamanlı olarak kullanıldığı “tam spektrum” bir çatışma yaşanmıştır.

İran–İsrail çatışması ise düşük irtifada doygunluk yaratan dron sürüleri ile yüksek irtifada stratejik caydırıcılık sağlayan balistik füze saldırılarının birlikte kullanıldığı modern bir senaryoyu gözler önüne sermiştir. Bu örnekler, katmanlar arası geçişleri anlayamayan veya göz ardı eden her savunma doktrininin kaçınılmaz şekilde boşluklar yaratacağını kanıtlamaktadır.

6M modelini amacı hava savaşlarının doğasını anlamak için yapılan analizlerde analistlere model sunmak ve bir ölçü, bir araç bir şablon sunmaktır. Her bir M aslında birbiri ile geçişken ve ilişkili olmakla beraber aslında ayrı tehditler ayrı savunmalar ayrı doktrinler gerektiren bir dünyayı ifade etmektedir.

“6M Hava Savaşı Modeli”, yalnızca bir sınıflandırma değil, aynı zamanda geleceğin çok katmanlı savaş ortamında durumsal farkındalık ve operasyonel üstünlük için geliştirilen yeni bir bakış açısıdır. Gözümüz yukarıda ama katmanlı düşünmek artık bir zorunluluktur.”