İnceleme
1945 den 2025 ve Sonrası Dönem Dönem ABD C2 Sistemleri
Muharebe Alanında etkili emir komuta yapmak için düşünülen sistemler zamanla teknolojinin de gelişmesiyle uzaya kadar ulaştı.
ABD Özelinde C2 Sistemlerinin Tarihsel Gelişimi
1914–1945: Temel Muharebe Komutası Çağı (WWI & WWII)
- Durum: İnsan merkezli komuta kontrol yapısı hâkimdi. Telsiz, harita ve emir-komuta zinciri ana araçlardı. Radar teknolojisinin ilk temelleri bu dönemde atıldı.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- Manuel hava savunma sistemleri
- CIC (Combat Information Center): II. Dünya Savaşı’nda donanma gemilerinde kullanılan ilk entegre savaş bilgi merkezleri
- İlk radar ağları: Örneğin SCR-270 sistemi, Pearl Harbor saldırısından önce Japon uçaklarını tespit etmişti.
- Henüz dijital veya yazılım tabanlı C2 sistemleri mevcut değildi.
1945–1960: Stratejik Tehdit ve Otomasyonun Doğuşu
- Durum: Nükleer tehdide karşı hızlı yanıt verebilecek komuta sistemlerine ihtiyaç arttı.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- SAGE (Semi-Automatic Ground Environment): IBM tarafından geliştirilen, ilk dijital radar ve hava savunma ağı.
- NORAD: 1957’den itibaren ABD-Kanada ortak hava savunma komuta entegrasyonu.
- Bu dönem hâlâ donanım tabanlı, merkezi komuta altyapılarına dayanıyordu.
1960–1980: Entegre Soğuk Savaş C2 Ağı
- Durum: NATO ile senkronize hava savunma yapıları kuruldu. Kıta çapında radar sistemleri ve nükleer komuta zinciri oluşturuldu.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- WWMCCS: ABD’nin küresel askeri komuta ve kontrol yapılarının ilk büyük entegrasyon çabası.
- NADGE (NATO Air Defence Ground Environment): Avrupa radar ağlarının ABD sistemleri ile entegrasyonu.
- TADIL Protokolleri: Link-11 ve Link-4 gibi ilk dijital veri bağlantıları geliştirildi.
- Sınırlı grafiksel ekranlara sahip ilk COP prototipleri kullanılmaya başlandı.
1980–1991: Dijitalleşme ve Modüler Komuta
- Durum: Soğuk Savaş’ın son döneminde bilgisayar destekli komuta sistemleri yaygınlaştı.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- Link-16’nin doğuşu ve veri iletişiminin gerçek zamanlı hale gelmesi
- JPES/JOPES: Ortak harekât planlaması ve yürütme sistemleri
- C2PC: Sahada taşınabilir ilk komuta yazılımları
- C4I kavramının doğuşu: Komuta, Kontrol, İletişim, Bilgi entegrasyonu
1991–2001: Körfez Savaşı Sonrası Ağ Merkezli Dönem
- Durum: COP (Common Operational Picture) kavramı doğdu. Birlikler arası ortak resim ihtiyacı ortaya çıktı.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- C4ISR mimarileri kuruldu.
- FAAD C2: SHORAD sistemleri için taktik C2 altyapısı.
- GCCS Ailesi: GCCS-J (Joint), GCCS-M (Maritime), GCCS-A (Army)
- CEC (Cooperative Engagement Capability): Deniz kuvvetleri için angajman veri paylaşımı
- GPI: GPS destekli komuta mimarileri
2001–2010: Asimetrik Tehditler ve Ortak Operasyonlar
- Durum: Irak ve Afganistan görevleri sonrası çok uluslu görev ağları öne çıktı.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- DCGS: İstihbarat temelli, çoklu kuvvet için C2 sistemi
- Afghanistan Mission Network: NATO ortak COP uygulaması
- BILLAT: Görev grupları arası özel bağlantı ağları
- Common Tactical Picture / Track Picture: Taktik seviyede hedef görünürlüğü
- CST: NATO uyumlu COP senkronizasyon aracı
2010–2015: Çok Uluslu Entegrasyon ve MPE Aşaması
- Durum: NATO ağı ve ortak görev mimarileri geliştirilerek görev uyumu sağlandı.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- FMN: Federatif görev ağı mimarisi (NATO)
- MPE: ABD’nin müttefiklerle görev veri paylaşımı
- MODNet: İngiltere uyumlu NATO ağı, NETMODX tatbikatına dönüştü
2015–2020: AI Öncesi Yüksek Bant Genişliği
- Durum: Bulut ve sensör ağları kuruldu, AI için temel atıldı.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
2020–2025: JADC2 ve AI Tabanlı COP Dönemi
- Durum: Yapay zekâ ve bulut bilişim temelli COP sistemleri geliştirildi.
- Öne Çıkan Gelişmeler:
- JADC2 / CJADC2: Çok alanlı, birleşik komuta kontrol
- ABMS: Hava Kuvvetleri’nin JADC2 uygulaması
- CBC2: Kara Kuvvetleri’nin bulut C2 projesi
- ADVANA & MINERVA: Büyük veri ve açık kaynak istihbarat analiz sistemleri
- Project Convergence & Pathfinder: AI destekli karar test ortamları
- CSpOC: Uzay merkezli ortak harekât kontrolü
2025 ve Ötesi: Multi-Domain Fusion Çağı
- Durum: COP sistemleri AI ile birlikte çok katmanlı bir karar sistemine dönüşüyor.
- Beklenen Gelişmeler:
- Replicator: AI kontrollü sürü sistem entegrasyonu
- Skyborg: Otonom hava görev ağı
- SABRE: Hızlı karar verme algoritmaları
- AI destekli COP konsolları: İnsan-makine ortak karar desteği
- Tam veri uyumu: JADC2 + FMN + MPE entegrasyonu
Bu gelişim çizgisi, ABD’nin komuta ve kontrol sistemlerini insan merkezli bir yapıdan, yapay zekâ destekli çok alanlı savaş ağına evirdiğini açıkça göstermektedir. Her dönem, bir sonrakinin temelini atmış ve küresel askeri stratejiye yön vermiştir.
Bu gelişmeler Altın kubbe, Golden Dome için yeterli olgunluğa ulaşıldığını göstermektedir. Bu nedenle Donald Trump Golden Dome projesini hayata geçirmek için iradesini kullandı.
