Türkiye Yapay Zekâ Destekli Filo Liderliği Gelecek Vizyonu
Türkiye’de Yapay Zekâ Destekli Uçan Filo Liderliği: Gelecek Vizyonu ve Karşılaştırmalı Analiz, ABD askeri uygulamaları ile Türkiye Askeri uygulamaları
Türkiye’de Yapay Zekâ Destekli Uçan Filo Liderliği: Gelecek Vizyonu ve Karşılaştırmalı Analiz
Yapay zekânın savaş uçaklarında lider rol oynaması artık bilim kurgu değil, askeri bir zorunluluk.
ABD Hava Kuvvetleri’nin “AI as a Flight Lead” (uçan filo içinde yapay zekâ liderliği) vizyonu doğrultusunda gerçekleştirdiği test uçuşları, askeri havacılığın yönünü radikal biçimde değiştiriyor.
Peki, Türkiye bu yarışta nerede duruyor? İşte detaylı analiz.
ABD: Yapay Zekâ Pilotları Göreve Hazır
ABD Hava Kuvvetleri, 2023 ve sonrasında XQ-58A Valkyrie gibi insansız savaş uçaklarını F-35 gibi insanlı jetlerin öncüsü olarak görev yapacak şekilde tasarlıyor.
Skyborg, DARPA ACE ve Autonomy Data Cell gibi projelerle geliştirilen yapay zekâ sistemleri;
- Hedef seçimi,
- Rota takibi,
- Tehdit önceliği,
- Saldırı kararı gibi
kritik süreçlerde insan pilotun yerine geçmeye başladı.
ABD, AI sistemlerinin sadece sürü içinde değil, birlik lideri olarak görev yapabileceğini fiilen gösterdi.
Türkiye: Güçlü Temeller, Stratejik Fırsat
Türkiye henüz yapay zekâ tabanlı “uçuş liderliği” konseptini sahaya yansıtmış değil. Ancak mevcut projeler ve altyapılar sayesinde bu alanda potansiyeli son derece yüksek.
KIZILELMA (Baykar)
- Türkiye’nin en gelişmiş insansız savaş uçağı platformu.
- Yapay zekâ destekli rota takibi, görev paylaşımı, tehdit tespiti yetenekleri mevcut.
- “MUM-T” (İnsanlı–İnsansız Ortak Görev) uyumu bulunuyor. Henüz tam aktif değil
- Ancak hâlen bir AI lider algoritması üzerinden görev icra etmiyor.
ANKA-3 (TUSAŞ):
- Radar görünürlüğü düşük, jet motorlu yeni nesil İHA.
- “Yapay zekâ destekli görev kontrolü” için testler planlanıyor.
- KAAN (MMU) ile birlikte görev yapabilecek altyapı geliştiriliyor.
HAVELSAN & TÜBİTAK:
- Sürü zekâsı, yapay zekâ motorları ve görev simülasyonları geliştiriliyor.
- Özellikle BAHA ve Barkan gibi İHA/İKA projelerinde AI ile görev dağılımı test ediliyor.
- Ancak hava-hava muharebesinde liderlik yapacak seviye henüz oluşmadı.
ASELSAN:
- Radar, elektro-optik ve komuta-kontrol sistemleri üzerine yapay zekâ modülleri geliştiriyor.
- Hedef tanıma, görev optimizasyonu ve veri füzyonu alanlarında aktif çalışmaları bulunuyor.
- Henüz uçuş liderliği seviyesinde bir yapay zekâ altyapısı kamuoyuna açıklanmasa da, HAVELSAN ve TÜBİTAK ile birlikte milli AI çekirdeği oluşturma yönünde stratejik projelere katkı sunuyor.
Türkiye–ABD Karşılaştırması
| Alan | ABD | Türkiye |
| AI Uçuş Liderliği | Aktif olarak test edildi | Henüz test edilmedi |
| İnsansız Lider Platform | XQ-58A, Skyborg AI | KIZILELMA (hazırlık aşamasında) |
| MUM-T Uygulaması | Uygulandı (AI komuta ediyor) | Uygulandı (insan komuta ediyor) |
| AI ile Tehdit Değerlendirme | Gerçek ortamda test edildi | Simülasyon aşamasında |
| Yerli AI Çekirdeği | Mevcut (DARPA tabanlı, Air Force AI Cell) | Geliştiriliyor (HAVELSAN, ASELSAN, TÜBİTAK) |
Gelecek Vizyonu
Türkiye için en kritik adımlar şunlar olabilir:
- Yerli AI uçuş çekirdeği geliştirilmesi,
- KIZILELMA veya ANKA-3’te yapay zekânın lider olarak görev aldığı saha testleri,
- HAVELSAN, ASELSAN veya STM ile ortak AI karar sistemleri oluşturulması,
- NATO ortak tatbikatlarında “AI destekli sürü–lider görev konsepti” test edilmesi.
Bu adımlar atıldığında Türkiye, sadece yapay zekâ kullanan değil, yapay zekâyı lider olarak sahaya süren ilk 3 ülkeden biri olabilir.
Günümüzde modern savunma mimarilerinde başarılı uygulamalar yapılıyor bu kapsamda Yapay destekli hava savunma sistemleri ABD başkentini koruyor. Aynı zamanda Seul hava savunması kapsamında; İHA/SİHA tehdidi için yapay zeka çözümlerine baş vuruluyor. Günümüzde Yapay Zeka, savunma çözümlerinde en üst sıralarda yerini alıyor. Amerikan Savunma Bakanlıı Yapay Zeka konusunda çok fazla yol aldı. Amerika’da Yapay Zeka komutanlığı kuruldu ve Çin için savaş yapılırsa yapay zeka görev alacak.
