Başkentlerin ve Ankara’nın Drone karşı savunulması
Yakın tarihte gördüğümüz çatışma ve terör eylemlerinde Başkentler hep öncelikli hedefler oldu. Başkent bir ülkenin namusudur kaybedilemez.
Başkentlerin Savunulması: Drone Çağında Yeni Güvenlik Paradigması
Başkent Neden Kritik Bir Hedeftir?
Her ülkenin başkenti yalnızca idari bir merkez değil; aynı zamanda devlet otoritesinin, siyasi yönetimin ve ulusal egemenliğin sembolüdür. Bu nedenle başkentlerin korunması, modern devletlerin güvenlik mimarisinde her zaman en kritik önceliklerden biri olmuştur.
Başkentlere yönelik saldırılar yalnızca fiziksel hasar yaratmayı değil, aynı zamanda siyasi ve psikolojik etki oluşturmayı hedefler. Bu nedenle askeri stratejide başkentler çoğu zaman yüksek değerli stratejik hedef (High Value Target) olarak kabul edilir.
Yakın tarih, başkentlere yönelik çeşitli askeri ve yarı askeri girişimlere sahne olmuştur.
Haziran 2023’te Rusya’da Wagner paralı asker grubunun lideri Yevgeni Prigojin, Moskova’ya doğru ilerleyen bir isyan başlattı. Bu olay Rusya’nın siyasi merkezinin ne kadar kırılgan olabileceğini göstermesi açısından dikkat çekici bir örnekti. Prigojin daha sonra şüpheli bir uçak kazasında hayatını kaybetti.
Benzer şekilde Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta, Moskova ve Kiev karşılıklı olarak drone ve füze saldırılarına maruz kalmıştır. Özellikle uzun menzilli insansız hava araçları bu saldırıların önemli bir parçası haline gelmiştir.
Türkiye’de ise 15 Temmuz 2016’daki FETÖ darbe girişimi sırasında Ankara’daki TBMM, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve emniyet birimleri gibi devlet kurumları doğrudan saldırıya uğramıştır. Bu olay, başkent güvenliğinin yalnızca dış tehditlere karşı değil, iç tehditlere karşı da korunması gerektiğini göstermiştir.
Benzer şekilde Kore Yarımadası’nda Kuzey Kore’ye ait bazı insansız hava araçlarının Güney Kore hava sahasına girerek Seul’e kadar ulaşması, Güney Kore’de ciddi bir güvenlik tartışması başlatmıştır. Bu olaydan sonra Güney Kore, ülke genelini kapsayan bir ulusal anti-drone savunma mimarisi geliştirme kararı almıştır.
Orta Doğu’da ise Tahran ve Tel Aviv, son yıllarda artan füze, drone ve hibrit saldırı tehditlerinin merkezinde yer almaktadır.
Avrupa’da yaşanan drone olayları ise çoğunlukla protestolar, yasa dışı uçuşlar veya havaalanı operasyonlarını aksatan güvenlik ihlalleri şeklinde görülmektedir. Şimdilik bu olaylar doğrudan askeri saldırı niteliği taşımamaktadır; ancak potansiyel riskler güvenlik kurumlarının dikkatini çekmeye devam etmektedir.
Başkent Savunma Sistemleri
Modern başkentlerin korunması artık yalnızca klasik hava savunma sistemleri ile mümkün değildir.
Bugün birçok ülke başkentlerini korumak için entegre bir savunma mimarisi kullanmaktadır. Bu mimari genellikle şu unsurlardan oluşur:
- Katmanlı hava savunma sistemleri
- Counter-UAS (C-UAS) çözümleri
- radar ve sensör ağları
- elektronik harp sistemleri
- yapay zeka destekli komuta kontrol mimarisi
Bu sistemlerin tamamı gelişmiş bir Advanced Command and Control (AC2) mimarisi içinde birlikte çalışarak tehditleri erken tespit etmeyi ve hızlı reaksiyon üretmeyi amaçlar.
Washington, Moskova, Londra, Pekin ve Tel Aviv gibi birçok başkent çok katmanlı savunma mimarileri ile korunmaktadır. Bu sistemler sürekli olarak yeni tehditlere uyum sağlayacak şekilde güncellenmektedir.
Rusya’nın Moskova çevresinde kurduğu S-400 ve Pantsir sistemleri, ABD’nin Washington çevresinde konuşlandırdığı NASAMS ve diğer entegre hava savunma unsurları bu yaklaşımın örnekleri arasında yer almaktadır.
Asimetrik Tehditler ve Drone Çağı
Günümüzde savaş alanı hızla değişmektedir.
Ukrayna savaşı, düşük maliyetli insansız hava araçlarının modern savaşta ne kadar etkili olabileceğini açık biçimde göstermiştir. Keşif İHA’larından kamikaze drone’lara kadar geniş bir yelpazede kullanılan bu sistemler, konvansiyonel savunma sistemleri için ciddi bir meydan okuma yaratmaktadır.
Ukrayna’nın kullandığı Raybird gibi uzun havada kalış süresine sahip İHA sistemleri, modern savaşta ISR (istihbarat, gözetleme, keşif) görevlerinin önemini artırmıştır.
Bu gelişmeler savaşın giderek İHA ve füze yoğunluklu bir çatışma modeline evrildiğini göstermektedir.
Seul Örneği: Yapay Zeka Destekli Başkent Savunması
Kuzey Kore’ye ait insansız hava araçlarının Güney Kore hava sahasına girmesi, Seul’ün savunma mimarisinin yeniden değerlendirilmesine yol açmıştır.
Güney Kore, başkent savunmasını yalnızca şehir merkezinde değil, ülke sınırlarından itibaren başlatmayı hedefleyen bir mimari üzerinde çalışmaktadır.
Bu mimari:
- yapay zeka destekli sensör füzyonu
- radar ve elektro-optik sensör ağları
- lazer tabanlı drone önleme sistemleri
- elektronik harp çözümleri
gibi unsurları bir araya getirmeyi amaçlamaktadır.
Özellikle lazer tabanlı drone savunma sistemleri, düşük maliyetli mühimmat kullanımı sayesinde sürdürülebilir bir savunma çözümü olarak öne çıkmaktadır.
Modern savaşta maliyet önemli bir faktördür. Eğer savunma maliyeti saldırı maliyetinden çok daha yüksek olursa, savunmanın sürdürülebilirliği zorlaşır. Bu nedenle lazer sistemleri özellikle asimetrik drone tehditlerine karşı ekonomik çözümler sunmaktadır.
Ankara İçin Olası Bir Başkent Savunma Modeli
Farklı ülkelerde geliştirilen başkent savunma sistemleri incelendiğinde Türkiye için de benzer bir model oluşturmak mümkündür.
Türkiye, gelişmiş savunma sanayii altyapısı sayesinde entegre bir başkent savunma mimarisi kurabilecek teknolojik kapasiteye sahiptir.
Bu mimari şu unsurları içerebilir:
- katmanlı hava savunma sistemi
- anti-drone savunma ağı
- elektronik harp çözümleri
- sensör füzyonu
- yapay zeka destekli komuta kontrol sistemi
Günümüzde yapay zeka, özellikle komuta kontrol alanında karar hızını artıran kritik bir unsur haline gelmektedir. Tehditlerin sayısının ve hızının artması, insan operatörlerin tek başına tüm verileri analiz etmesini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle AI destekli C2 mimarileri giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
6M İrtifa Modeli ve Tehdit Analizi
Drone tehditlerini anlamak için geliştirilen 6M Hava uzay savaşı irtifa modeli, hava sahasını farklı irtifa katmanlarına ayırarak tehditleri sistematik şekilde analiz etmeyi amaçlayan bir metodolojik yaklaşımdır.
Bu modelde en alt katmanlar:
- mikro drone
- mini drone
- ticari quadcopter sistemler
gibi düşük irtifada uçan ve tespit edilmesi zor platformlara dikkat çekmektedir.
Bu metodoloji kullanılarak başkent savunma mimarisi daha rasyonel bir şekilde tasarlanabilir.
İnsansız Sistemler İçin Ulusal Savunma Planı
Başkent savunması yalnızca insansız hava araçları ile sınırlı değildir.
Günümüzde tehdit spektrumu çok daha geniştir:
- insansız hava araçları
- insansız kara araçları
- yeni insansız deniz araçları
- otonom sürü sistemleri
Bu nedenle başkent güvenliği kapsamında insansız sistemlere karşı bütüncül bir savunma planı geliştirmek gerekmektedir.
Bu planın mevcut hava savunma mimarileri ile entegre şekilde çalışması kritik önem taşımaktadır.
Türkiye İçin Stratejik Fırsat
Türkiye’nin ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi güçlü savunma sanayii şirketleri sayesinde bu tür entegre sistemleri geliştirme potansiyeli bulunmaktadır.
Ankara için geliştirilecek bir başkent savunma modeli, zaman içinde Türkiye genelinde uygulanabilecek bir ulusal insansız sistem savunma mimarisinin temelini oluşturabilir.
ABD’nin geliştirdiği Replicator girişimi, NATO’nun C-UAS projeleri ve Ukrayna savaşından çıkarılan dersler dikkatle analiz edildiğinde Türkiye’nin kendi savunma yol haritasını oluşturması mümkündür. Özellikle Ukrayna tarafından kullanıma alınan DELTA sistemi dikkate değer bir gelişme olarak ön plana çıkmaktadır.
Geleceğin Savaş Alanında Dron
Modern savaş doktrini, insansız sistemlerin savaş alanında giderek daha baskın hale geleceğini göstermektedir.
Drone sürülerinin, loitering mühimmatların ve otonom sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte gökyüzü adeta yağmur damlaları gibi çok sayıda insansız platformla dolacaktır.
Bu nedenle ülkelerin başkentlerinin savunulması, geçmişe kıyasla çok daha karmaşık bir güvenlik sorunu haline gelmiştir.
Ancak doğru teknoloji, doğru doktrin ve güçlü bir komuta kontrol mimarisi ile bu zorlukların üstesinden gelmek mümkündür.
