Hipersonik tehdit durdurulamaz değil ama…..

Hipersonik silahlar çoğu zaman hız, manevra kabiliyeti ve görünmezlik kavramları üzerinden tanımlanıyor. Oysa bu sistemlerin asıl etkisi, hedefe isabet ettikleri anda değil; o ana kadar geçen sürede savunma tarafının sahip olduğu komuta-kontrol (C2) mimarisi üzerinde yarattıkları baskıda asıl olarak ortaya çıkıyor. Hipersonik tehdit, fiziksel imhadan önce bizlerde zihinsel ve yapısal bir aşınma yaratıyor. Bu nedenle hipersonik silahların yıkıcı gücü, füze savunma sistemlerini delmelerinden değil, karar alma mimarisini zorlayarak işlevsiz hâle getirmelerinden kaynaklanıyor.

Sorun interceptor değil, zaman

Klasik füze savunma mimarileri belirli varsayımlar üzerine inşa edilmiştir. Tehdidin erken tespit edileceği, yörüngesinin büyük ölçüde öngörülebilir olacağı, karar almak için teknolojiden kaynaklanan kazanımlar ile yeterli zamanın bulunacağı ve angajman planlarının merkezi olarak üretilebileceği kabul edilmektedir.

Hipersonik tehdit bu varsayımların tamamını aynı anda geçersiz kılar. Alçak irtifada, çok yüksek hızlarda ve sınırlı fakat yeterli manevra kabiliyetiyle uçan hipersonik araçlar, sensörden karara, karardan angajmana uzanan zinciri zamansal olarak aşırı derecede sıkıştırır. Sonuç olarak C2 sistemi doğru kararı üretebilecek kapasiteye sahip olsa bile, tehdidin karakteristiğinden kaynaklanan nedenlerle bu kararı artık zamanında üretemez hâle gelir.

 Hipersonikler C2’yi nasıl “kilitler”?

Sensör–karar uyumsuzluğu

Erken uyarı uyduları hipersonik bir silahın fırlatıldığını algılayabilir, kara veya deniz konuşlu radarlar hedefi terminal safhada tespit edebilir. Ancak bu algılamalar çoğu zaman ateş kontrol üniteleri için yeterli veri kalitesinde, yani angajman için gerekli sürekli ve kesintisiz bir hedef takibe dönüşemez. C2 açısından ortaya çıkan tablo nettir: veri vardır, fakat bu veri karar kalitesine dönüşecek süre ve bütünlükten yoksundur. Bu durum, sistemin “görüyor ama işlenemiyor veya yetişilemiyor” noktasına sürüklenmesine neden olur.

Merkezi karar kırılganlığı

Hipersonik tehditler, merkezi ve hiyerarşik karar yapılarının doğal zayıflıklarını açığa çıkarır. Sensör verilerinin tek bir merkezde toplanması, her angajman için onay mekanizmalarının devreye girmesi ve kararların yukarıdan aşağıya yayılması, yüksek hızlı ve belirsiz tehditler karşısında zaman baskısından kaynaklanan nedenlerle ciddi bir tıkanma yaratır. Karar noktası kısa sürede doygunluğa ulaşır ve C2 mimarisi kendi ağırlığı altında yavaşlar. Bu noktada sistem, tehditten değil, kendi karmaşıklığından zarar görmeye başlar.

Zaman baskısı = karar erozyonu

Hipersonik tehdit ortamında karar alma süreleri dakikalardan saniyelere düşer. Bu durum alternatif senaryolar üretme, farklı angajman opsiyonlarını değerlendirme ve risk analizi yapma imkânını büyük ölçüde ortadan kaldırır. Ortaya çıkan sonuç, “en iyi kararın” değil, yalnızca “en hızlı yada zamanında verilmiş tehdide yetişen kararın” uygulanmasıdır. Böyle bir ortamda C2 artık kuvvet çarpanı olmaktan çıkar ve doğrudan bir risk çarpanına dönüşür.

Neden katmanlı hava savunma yetmiyor?

Katmanlı hava savunma yaklaşımı teorik olarak güçlü bir çerçeve sunar. Ancak hipersonik tehditler pratikte bu yapının her katmanında farklı nedenlerle boşluk yaratır. Fırlatma safhasında angajman çoğu zaman siyasi ve operasyonel kısıtlamalara takılır. Glide safhasında sensör ve uygun interceptor eksikliği belirleyici olur. Terminal safhada ise tehdidin tespit edilmesi, karar verilmesi ve angajman gerçekleştirilmesi için artık yeterli zaman kalmaz. Bu nedenle asıl soru hangi füzenin kullanılacağı değil; kararın kim tarafından, nerede ve ne kadar sürede belkide nasıl verileceğidir.

Hipersonikler neden C2 için “asimetrik”tir?

Hipersonik silahlar savunma tarafını sistematik biçimde pahalı çözümlere zorlar, karar süreçlerini hızla doygunluğa ulaştırır ve savunmacıyı daha fazla merkezi kontrol kullanmaya iter. Bu durum savunma tarafını kaçınılmaz bir ikilemle karşı karşıya bırakır. Yetki dağıtıldığında kontrol kaybı riski artar; merkezileştirildiğinde ise zaman kaybı yaşanır. Hipersonik tehdit bu ikilemi bilinçli biçimde istismar ederek C2 mimarisinin zayıf noktalarını hedef alır.

Asıl çözüm nerede?

Bu analiz açık biçimde gösteriyor ki mesele yalnızca daha hızlı interceptorlar geliştirmek ya da daha fazla sensör konuşlandırmak değildir. Temel problem, mevcut C2 mimarilerinin hipersonik hız rejimine uyumsuzluğudur. Gelecekte hipersonik tehditlere karşı dirençli bir savunma ancak daha dağıtık C2 yapıları, yetki devrine dayalı angajman modelleri, sensörden atıcıya daha kısa karar zincirleri ve insan–makine iş birliğine dayalı karar mekanizmalarıyla mümkün olabilir.

Hipersonikler füze savunmasını değil, karar üstünlüğünü hedef alıyor

Hipersonik silahlar askeri hedefleri vurmadan önce karar alma üstünlüğünü aşındırır. Bu nedenle mesele bir füze yarışı değil, doğrudan bir C2 mimarisi yarışıdır. Bu yarışta kazanan taraf, en hızlı füzeye sahip olan değil; en hızlı, esnek ve dayanıklı karar sistemini kurabilen ve sürdürebilen ve elbette doru olarak kullanabilen olacaktır.