Uzun Menzilli Kill Chain: Kill Web, C‑JADC2 ve saha dersleri

Kill chain nedir?

Askerî kill chain, bir hedefte etki oluşturmak için gereken uçtan uca süreci sıralı adımlarla tarif eder. Bu adımlar ise şunlardır, bul-belirle-izle-hedefle-angaje ol-değerlendir. ABD Hava Kuvvetleri doktrini bu dinamik hedefleme döngüsünü F2T2EA (F2T2EA Find – Fix – Track – Target – Engage – Assess)olarak standardize eder.

Diğer bir ifade ile; Kill chain (öldürme zinciri), bir hedefi tespit etme, tanımlama, izleme, karar verme, vurma ve faaliyet sonu değerlendirme sürecini anlatır. Genellikle şu adımlar üzerinden tanımlanır:

1. Find (Bul) → Sensörlerle hedefi arama.

2. Fix (Belirle) → Hedefin yerini ve kimliğini doğrulama.

3. Track (İzle) → Hedefi sürekli gözetim altında tutma.

   

4. Target (Hedef Seç) → Komuta-kontrol tarafından angajmana karar verilmesi.

5. Engage (Angaje Ol) → Silah sisteminin ateşlenmesi.

6. Assess (Değerlendir) → Angajmanın başarısının ölçülmesi.

   Kısa tarihçe

   1990’lar–2000’ler: ABD’nin “time-sensitive targeting” uygulamaları; sensörden atıcıya veri linkleri (JSTARS→F-16 vb.) ile zincirin hızlandırılması.

   2010’lar: “Kill chain” kavramı müşterek/çok alanlı savaş üzerinden “kill web”e (birden çok sensör- farklı yollardan atıcıya ulaşan yolları kullanarak ulaşabiliyor) evriliyor.

   NATO tarafı: Afganistan Mission Network (2010) tecrübesi Federated Mission Networking (FMN) yaklaşımına dönüştü; her yıl CWIX’te birlikte çalışabilirlik testleri ve tatbikatları yapılıyor.

   Rusya: 2014’te Moskova’daki NDCC/NDMC  (National Defense Control Center/ National Defense Management Center) ile stratejik C2 merkezileşti.  İkisi de Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı “Национальный центр управления обороной РФ” (Rusya Federasyonu Ulusal Savunma Yönetim Merkezi) anlamına gelir. Bu merkez, tüm Rus Silahlı Kuvvetleri’nin operasyonel kontrolünü sağlayan en üst düzey komuta ve kontrol merkezidir

   Çin: Yaogan keşif uyduları ve HF/OTH radar ağlarıyla deniz-hava gözetlemesini genişletti; 2010’lar sonundan itibaren hipersonik taşıyıcı DF-17 görünür oldu.

   “Aynı anda mı geliştirildi?” – ABD/NATO, Çin, Rusya karşılaştırması

   ABD/NATO: Kill chain’i müşterek, çok alanlı yapıya dönüştürmek için JADC2 sistemini geliştiriliyor; amaç her sensörün her atıcıyı besleyebildiği bir çeşit  kill web oluşturmak. Böylece kopmayan bir kill chain elde edilmek isteniyor. Bu hat yani bu konsept  FMN/CWIX ile müttefik düzeyinde de deneniyor.

   Çin: Deniz-hava gözetlemede Yaogan uyduları, Beidou PNT ve OTH-B/HF radarlarla uzun menzilli hedef tespiti yapabiliyor; uzun erimli efektörlerde DF-17/DF-26 ile de angajman mümkün. Bu faaliyetler zamanlama olarak ABD’nin kill-web vizyonuyla eşzamanlı değil; Çin kendisi için bu ağı ağırlıkla A2/AD çemberlerini tamamlamaya odaklı olarak geliştirdi. Bu kapsamda Çin uzay projelerine ağırlık verdi ve vermeye de devam ediyor.

   Rusya: NDCC ile stratejik C2 üstyapısı ve entegre hava-savunma, entegre ağları geliştirdi; Ukrayna savaşı boyunca sensörden ateşe döngüyü hızlandırmak için adaptasyonlar uyguladı.

   F2T2EA (6 adım) — her biri kısaca

   Find (Bul): Her alanın kendine özel sensörleri (uydu, AEW&C, OTH yani ufuk ötesi radar, SIGINT, OSINT) olası hedef kümelerini tespit eder ortaya çıkarır.

   Fix (Belirle): Hedefin kimliği ve koordinatı doğrulanır; hata elipsi daraltılır; PNT/EW tehditlerine rağmen güvenilir konum elde edilir. PNT; P: Position (Konum), N: Navigation (Seyrüsefer), T: Timing (Zamanlama)
   Yani PNT = Konum, Seyrüsefer ve Zamanlama demektir

   Track (İzle): Hedef hareketi süreklilik kazanır; iz sürekliliği bozulursa “re-acquire” döngüsü tetiklenir.

   Target (Hedefle): C2, angajman kuralları/hasar-yan etki analizleriyle uygun efektörü atar; insan-döngüde (HITL Human İn The Loop) veya insan-üstünde (HOTL Human On the Loop) onay.

   Engage (Angaje Ol): Uygun silah veya non-kinetik efektör (jammer, siber, deception) icra edilir; uçuş ortasında yeniden hedefleme gerekebilir.

   Assess (Değerlendir): BDA (battle damage assessment) için SAR/EO uydular, İHA’lar ve HUMINT geri besleme sağlar; döngü yeniden başlar. (F2T2EA doktrinel çerçevesi).

   Uzun menzilli kill chain (LMKC; Long Range/Mission Kill Chain) – neyi farklı yapar?

   Menzil & süre: Angajmanlar yüzlerce-binlerce km uzaklarda olabilir; buna mukabil karar süreci dakikalara/saniyelere iner (hipersonik hedef/silahlar).

   Duyarlık & dayanıklılık: PNT bozumu (GNSS spoof/jam), link kesilmesi ve siber saldırılara karşı çoklu algılama ve çoklu yol (kill-web) tasarımı yapılır.

   Sensör mimarisi: GEO/LEO uydular (optik/SAR/IR), OTH (ionosfer yansıtmalı HF) ve AEW&C’nin birleşik kullanımı görülür. ABD ROTHR HF radarları buna örnek.

   C2 & müttefik entegrasyonu: JADC2/ABMS ile Five-Eyes/NATO sahalarında kill chain otomasyon deneyleri yapılmakta dır.

   Efektörler: HGV’ler (örn. DF-17), uzun menzilli seyir/balistik füzeler ve non-kinetik kapasiteler (EW/siber/ASAT) kullanılır.

   Vaka senaryosu (öğretici amaçlı kurgu senaryo)

   Örnek Senaryomuz: Müttefik bir görev kuvveti, 1.800 km ötede kıyı A2/AD bataryasını bastırmak istiyor.

   Find: LEO SAR uydu geçişinde bataryanın kamuflajlı mevzi izi tespit edilir; HF OTH radar hareketli hedef varlığını doğrular.

   Fix: RQ-4 sınıfı İHA ESM ile radar yayınlarını tespit eder; GEO IR uydusu termal imzayı doğrular; ortak COP’a düşer.

   Track: Kıyı bataryası yer değiştirince RISTA (Reconnaissance, Intelligence, Surveillance, and Target Acquisition) ağı, UAV-SAT-OTH üçlemesiyle iz sürekliliğini korur.

   Target: JADC2 düğümünde, sivil hasar tahminli/ROE kontrolleri sonrası alçak profilli deniz-seyir füzeleri tahsis edilir.

   Engage: Çok eksenli atış (hava+deniz) ve ara safhada hedef güncelleme; karıştırmaya dayanıklı link kullanılır.

   Assess: Son-etkiyi SAR uydusu ve MALE İHA teyit eder; kalıntı radar emisyonu görülmediği için zincir kapanır.

   Uzun menzil kill chain için gerekli kabiliyetler (özet liste)

   Uzay tabanlı ISR: SAR/EO/IR/GEO ile entegre olmuş erken uyarı yeteneği (ör. ABD hattında JADC2 ile entegrasyon).

   HF/OTH radar ağları: İyonosfer sıçramalı veya yüzey dalgası; geniş alan gözetleme (ABD ROTHR, Rus Podsolnukh-E). radarları

   AEW&C/MPA/ESM: Uzun devriye, deniz-hava hedef tespiti ve elektronik istihbarat yetenekleri.

   Dirençli C2/data-link: FMN uyumlu müşterek ağlar, kill-web otomasyon denemeleri.

   Uzun menzilli efektör ailesi: Seyir/balistik/hipersonik; ara safha güncelleme-menzili; alternatif “non-kinetik” seçenekler.

   PNT dayanıklılığı: GNSS’e alternatif/çoğullama, anti-jam anten mimarileri.

   BDA & sensör füzyonu: Çoklu sensörden güvenilir hasar/değerleme.

   Savaşlardan gözlemler (kısa notlar)

   Ukrayna–Rusya

   Karadeniz: Ukrayna; uzun menzilli füzeler ve İDA/USV’lerle Rus Karadeniz Filosu üzerinde baskı kurarak filonun Sevastopol’dan çekilmesini tetikledi—uzun menzilli kill chain’in “sensör-füze-USV” birlikte çalışırlığına iyi bir örnek.

   Rus zincirinin evrimi: 2022’ye kıyasla Rus tarafı sensörden ateşlemeye/tetiklemeye ait döngüyü hızlandırdı; hedefi kitle-hız-isabet üzerindeki adaptasyonlar not ediliyor.

   Rusya bakış açısından konuyu biraz açacak olur isek,

   2022’ye kıyasla Rus tarafının sensor-to-shooter (sensörden atıcıya) döngüsü belirgin biçimde hızlandı. Bu değişim üç eksende toplandı: kitle (mass), hız (speed) ve isabet (accuracy).

   Ruslar Neyi Değiştirdiler?

   Sensör yoğunluğu: Tüm kademelerde keşif/FPV ve MALE/TAI sınıfı İHA’ların yaygınlaşması ile “Find–Fix–Track” adımları daha kısa sürede tamamlanıyor.

   Sayısallaştırılmış hedefleme: Birlik içi dijital hedef kartları/uygulamalar ve veri aktarım zinciri sayesinde koordinat, topçu/roket/İHA unsurlarına otomatik akıyor (insan hatası ve bekleme azalıyor).

   Standoff mühimmatın kitlesel kullanımı: UMPK/UMPC güdüm kitli süzülme bombaları, güdümlü roket/topçu (örn. GLONASS destekli) ve dolaşan mühimmat (ör. Lancet ailesi) ile “hızlı ve çok eksenli” angajman mümkün oldu.

   Rusya’nın Kitle – Hız – İsabet (KHI) Çerçevesi

   • Kitle: Çok sayıda FPV/İHA + salvo roket + ardışık süzülme bombası ile doygun saldırılar; hava savunmayı yormak ve sensörleri meşgul etmek.
   • Hız: Keşif sensöründen ateş unsurlarına düşük sürtünmeli akış; önceden tanımlı hedef paketleri ve hazır atış planları ile karar/atış süresinin dakikalar ölçeğine inmesi.
   • İsabet: Güdümlü roket/bomba ve dolaşan mühimmat payının artması → tek hedefe daha az mühimmatla daha yüksek Pk (vurma olasılığı).

    

   Rusya’nın Zaman Çizelgesi (tipik, öğretici)

   • 2022 tipik: 30–180 dk (keşif→karar→atış→BDA)
   • 2024–2025 tipik: 5–20 dk
   • En iyi koşullar: 2–10 dk (yakın/müsait hava-kara ağları)
   • En kötü koşullar: >60 dk (EW baskısı, kötü hava, hedefin süratli yer değiştirmesi)

   Not: “Süreler OSINT kaynaklı ölçümler (özellikle TRADOC) ile RUSI/CEPA analizlerinden türetilmiş öğretici aralıklardır; birlik, bölge, hava ve EW koşullarına göre değişir.”

   Ukrayna; Savunma Tarafı İçin Kırılma Noktaları

   • Link bozma/aldatma: GNSS karıştırma, veri-link kesintisi, sahte emisyon ve maketlerle sensör füzyonunu dağıtmak.
   • Hızlı yer değiştirme (shoot‑and‑scoot): 10–15 dk içinde mevzi değiştiren topçu/MLRS ve mobil radarlar.
   • İz sürekliliğini kırma: Duman/perdeleme, elektromanyetik sessizlik, ısı imzası yönetimi, “re-acquire” gerektiren arazi kullanımı.

    

   İsrail–İran (Nisan 2024)

   İran’ın farklı platformlardan eşzamanlı İHA/şeyir/ballistik salvosu karşısında İsrail ve ortakları (ABD, İngiltere, Fransa, Ürdün) çok katmanlı savunma kill chain’i işletti; USCENTCOM, 80+ İHA ve en az 6 balistik füzeyi düşürdüğünü açıkladı. Bu, bölgesel ölçekte sensörden atıcıya koalisyon kill chain’inin canlı örneğidir.

   Bölgesel ölçekte koalisyon hava savunma kill‑chain’i işletildi; yüzlerce hava hedefinin katmanlı mimariyle engellenmesi, çok uluslu kill‑web’in canlı bir örneği oldu.

   Kısa bir değerlendirme

   Kill chain, F2T2EA (Find–Fix–Track–Target–Engage–Assess) adımlarına dayanan, doğrusal bir “sensörden etkiye” süreçtir. EW ve siber tehdidin yoğunlaştığı günümüzde bu doğrusal yapı kill webe evriliyor: her sensörün birden çok atıcıyı besleyebildiği, alternatif yollarla işleyen ve bir halka kırılsa bile trafiği otomatik olarak başka rotalara yönlendiren esnek bir ağ.

   Uzun menzilde başarı; uzay tabanlı ISR, HF/OTH radar ve AEW&C verilerini dayanıklı bir C2 omurgasında (C-JADC2/FMN uyumlu) birleştirip, bu bilgiyi gecikmeden uzun erimli efektörlere (seyir/balistik/hipersonik veya non-kinetik) aktarmaya bağlıdır.

   Gerçek saha, Ukrayna–Karadeniz ve Nisan 2024 İsrail-İran örneklerinde görüldüğü gibi, kill chain’i yalnız hızda değil müttefik entegrasyonunda da test ediyor.

   Mini sözlük

   • Kill chain (F2T2EA): Doğrusal hedefleme/angajman süreci.
   • Kill web: Çok bağlantılı, yedekli ve kendi kendini onaran ağ yaklaşımı.
   • C‑JADC2: Müttefik/koalisyonla birlikte çalışan JADC2 omurgası; FMN/CWIX ile doğrulanır.
   • OTH (Over‑the‑Horizon): Ufuk‑ötesi radar; HF dalgayı iyonosferden sektirerek binlerce km menzil.
   • FCQT: Silaha atanabilir doğrulukta iz (fire‑control‑quality track).
   • M2M Targeting: Sensör‑C2‑efektör arasında makine‑makine hedefleme verisi; HITL/HOTL ile birlikte.
   • BDA: Angajman sonrası etki/hasar doğrulama.