GPS Yetmez: GPI ile Füzyon Navigasyon Çağı

Modern savaş alanlarında GPS/GNSS sistemleri uzun süre güvenilir navigasyon kaynağı olarak görüldü. Ancak Ukrayna–Rusya savaşında yaşanan yoğun karıştırma (jamming) ve aldatma (spoofing) saldırıları, GPS’in tek başına yeterli olmadığını gösterdi.

GPI Neden Gerekli?

• GNSS sinyali kesilebilir veya karıştırılabilir.
• INS zamanla sapma üretir.
• Radar verisi tek başına taktik hassasiyet için yetersiz olabilir.
• Ortak harekâtlarda her platformun aynı dijital haritada aynı yerde görünmesi gerekir.

Bu noktada gündeme gelen kavram: GPI (Global Positioning Integration). Basitçe, GPS verilerinin tek başına kullanılmadığı, bunun yerine farklı sensör ve sistemlerle füzyon edilerek tek ve güvenilir bir konum bilgisi üretildiği yöntem.

GPI tabanlı sistemlerde; ataletsel navigasyon sistemleri (INS), radar/altimetre, optik ve kızılötesi kameralar, Lidar, hatta veri linkleri birlikte bir arada çalışıyor. Bu sensörlerden gelen bilgiler, füzyon algoritmaları (ör. Kalman filtresi) tarafından birleştirilerek İHA/SİHA’ların EW ortamında dahi yön bulmasını sağlıyor.

Uzmanlara göre geleceğin muharebe sahasında “tek kaynak navigasyon” dönemi kapanıyor. Yerine, çoklu füzyon navigasyon standart haline gelecek. NATO, ABD, Çin ve Türkiye’nin savunma projelerinde bu alana büyük yatırım yaptığı biliniyor.

Tekrar ifade edersek; Global Position Integration (GPI), farklı platformlardan (İHA, kara birliği, radar, gemi vb.) gelen çok kaynaklı konum verilerinin gerçek zamanlı olarak birleştirilmesi ve ortak bir koordinat sistemine entegre edilmesidir.

Bir İHA, kendi konumunu sadece GNSS (GPS/Galileo) üzerinden değil; aynı zamanda INS (ataletsel seyrüsefer), radar tespiti, EO/IR görüntüler ve görev ağı (Link-16 gibi) üzerinden de teyit eder.
Bu veriler füzyon algoritmaları ile birleştirilerek, İHA’nın kendisine ve komuta-kontrol sistemine tek bir hassas konum sağlar.

İHA Üzerinde Gerçekleştirilen Konum Füzyonu (Onboard Fusion)

Nerede kullanılır?

• Özellikle yüksek özerklikli İHA’larda (MALE/HALE sınıfı)

• GNSS olmayan ortamlarda (GPS-denied ops)

• Karışıklık riski olan elektronik harp bölgelerinde

Nasıl çalışır?

• İHA kendi sensörlerinden (INS, GPS, EO/IR, radar altimetre) gelen verileri uçuş bilgisayarı ya da MIS (Mission Integration System) üzerinde işler.

• İçeride Kalman Filtresi gibi algoritmalar çalışarak “en muhtemel konum”u hesaplar.

Avantaj:

• Dışa bağımlı değildir.

• Daha hızlı tepki süresi (örneğin hedefleme, yön düzeltme)

Dezavantaj:

• İHA’nın işlem kapasitesi sınırlı olabilir.

• Sensör çeşitliliği azsa doğruluk da azalır.

Yer Sistemlerinde Yapılan Füzyon (Offboard / Ground Station Fusion)

Nerede kullanılır?

• Sürü İHA’lar, küçük sınıf dronlar, taktik İHA’lar

• Ağ tabanlı savaş (NATO FMN, JADC2 gibi)

• COP ekranına veri yollayan İHA’larda

Nasıl çalışır?

• İHA sadece sensör verilerini yollar (GPS verisi, INS tahmini, görüntü, vs.).

• Yer kontrol istasyonu ya da merkezî komuta platformu bu verileri diğer sistemlerle karşılaştırarak füzyon yapar.

• Füzyonlanmış konum verisi tekrar İHA’ya geri gönderilebilir (örneğin “sen biraz doğudasın” gibi düzeltmeler).

Avantaj:

• Büyük işlem gücü kullanılabilir.

• Tüm sistemleri ortak haritada hizalar.

Dezavantaj:

• Gecikme olabilir (latency)

• Link kesilirse füzyon durabilir

Hangi durumda hangisi seçilir?

Hibrit Model (Geleceğin Yapısı)

Yeni nesil mimarilerde artık şu model kullanılıyor:

🎯 İHA kendi içinde füzyon yapar + aynı anda bu veriyi COP’a gönderir → Yer sistemi çapraz kontrol yaparak düzeltme verir.

Yani hem İHA hem C2 sistemi birbirine paralel doğrulama ve güçlendirme yapar.